Haurteen autokontzeptua eta autoestimua: garapena

Autokontzeptua sortzen (nola zaren objektiboki, zuk zure buruari buruz)

Bigarren haurtzaroa 2–6 urte bitartean izaten da, eta garapen-testuinguru desberdinetan beste pertsonekin izan dituzten esperientzien arabera, haurrek euren buruen irudia edo kontzeptua barneratzen hasten dira. Haurrak autokontzeptua sortzen hasten dira.

Autokontzeptua pertsonak bere gaitasunak, trebetasunak, baloreak... zein diren bereiztea da. Ez du inolako baloraziorik egiten; autokontzeptua erabat deskriptiboa da eta ezaugarri zehatzetan oinarritzen da. 8–10 urtera arte, ez dituzte haien buruaren deskribapenean eta besteen deskribapenetan ezaugarri psikologikoak sartzen.

Autoestimua: garapena

Autokontzeptua baloratzeko moduaren ondorioz, autoestimua sortzen da. Autoestimua positiboa edo negatiboa izan daiteke. Norberak bere buruaz pentsatzen duena baloratzeko eran, autoestimua edo balorazio orokorra osatzen da.

Autoestimua, bizitzako lehen urteetan poliki-poliki antolatzen da. 7 urte inguruan, haurrek hiru autoestimutan bereizten dituzte beren usteak:

• Autoestimua fisikoa: trebetasun fisikoak eta itxura fisikoa nola baloratzen duten.
• Autoestimua soziala: gurasoekin eta lagunekin duten harremanaren kalitatea eta horren iritzia.
• Autoestimua akademikoa: irakurtzea eta idaztea, matematika eta beste zenbait ikasgairi dagokien balorazioa.

Hasieran, haurrek uste dute dena egiteko gai direla eta dena ondo egiten dutela. Autoestimua oso altua izan ohi dute, baina sarritan ez dator hori bat errealitatearekin. Eskola-garaian konparazio sozialak egiten hasten dira eta besteak ebaluatzen dituztenean, horrek jaitsi dezake autoestimua: umeek ohartzen dira ez direla dena egiteko gai eta egiten duten guztia ez dutela beti ondo egiten.

Autoestimua egokitu egiten da lehen urte hauetan jasotzen dituzten esperientzien arabera; alegia, errealitatera egokitzen da. Garapen-prozesua helburu izan behar du autoestimua positiboa/altua eta egokitua izatea. Horrek esan nahi du norbere burua eta norberak egin dezakeena errealitatearen arabera egokitzea; norbere zailtasunak eta mugak ezagutuz eta onartuz arrakasta izateko eta ongizate pertsonala lortzeko aukera gehiago izateko.

Norbere burua onartzea eta errespetatzea

Autoestimua norbere burua onartzean eta errespetatzean datza. Hezitzaileen lana oso garrantzitsua da, gelan betetzen duten rola dela-eta umeen autoestimuan eragin zuzena baitute.

Hezitzaileentzat eta gurasoentzat aholku praktikoak

• Errekonozimendu eta berrespena eskaini: haurraren ahalegina eta aurrerapenak azpimarratu.
• Ezarri helburu errealistak: erronka egokiak proposatu, haurrak arrakasta izateko aukera izan dezan.
• Lagundu konparazio osasuntsuak egiteko: eredu positiboak eskaintzea eta lehian baino ikaskuntzan jartzea aldarrikatu.
• Onartu eta zuzenduz lagundu: huts egitea eta okerrak egitea parte dela ikaskuntzaren prozesuan.

Ikasle askoren eragozpen akademiko eta pertsonalak autoestimuko arazoekin lotuta egon daitezke; beraz, hezitzaileen eta gurasoen esku-hartzeak eragin handia du.