Hiri Bilakaera: Alde Zaharra, Zabalgunea eta Periferia

ALDE ZAHARRA

Sorreratik XX. mendera arte urbanizatutako zatia.

• Harresiak
• Bilbe txikia
• Lurzoruaren erabilera anitza
• Gizarte maila nahasiak

Historian zeharreko aldaketak

Historian zeharreko aldaketak:

• Hiri erromatarra: Bi bide gurutzatu nagusi
• Erdi Aroko hiri musulmana: Harresia, meskita, plano irregularra
• Erdi Aroko herri kristaua: Harresia, plano desberdinak, eliza eta jauregiak
• Pizkundean: Plaza eta kale nagusiak, udaletxea, merkatua, fatxada uniformeak
• Barrokoan eta Ilustrazioan: Kale zabalak, plazak, lorategiak, eraikin monumentalrak
• Industria Aroko aldaketak: Harresiak bota eta bide zabal eta garbiak. Populazioaren dentsifikazioa, desamortizazioaren ondorioak, segregazio soziala, pilaketa arazoak, tertziarizazioa.

ZABALGUNEA

XIX. eta XX. mende arteko industria hiria.

Burgesen zabalgunea

Hiriaren hazkundea ahalbidetzeko egina. Harresiak bota, plano erregularra eta zerbitzu minimoak (estolderia, ur hornidura, espazio berdeak...). Kale zuzen eta zabalak, komunikazio bideak, dentsifikazioa, eraikuntza bertikalagoak, lurzoruaren zatiketa eta tertziarizazioa.

Langileen auzoak eta industria guneak

Industria instalazioak periferian (bertan etorkinak bizi ziren). Barruti suburbanoa garatu zen: bilbe itxia, kalitate txarreko etxeak, plano aniztuak, etxebizitza txikiak. Lurzorua etxebizitzak eta fabrikak egiteko. Azpiegitura eta zerbitzu urriak (gaixotasunak, gatazkak).

Lorategi guneak auzoetan

(Hiri utopikoaren ardatza)

Hiri lineala

Familia bakarreko etxebizitzak, zerbitzuak, kale handi inguruetan, gizarte zatiketa gainditu nahian.

PERIFERIA

Industrializazio garaitik gaur egun arte. Industrializazioak eta demografiak gora egin zuten.

Gaur egun

Biztanle eta industria periferiarantz mugitu dira.

Auzoen tipologia

• Auzo marjinalak
• Sustapen ofizialeko etxebizitzak: Estatuak finantziatuta, blokeak, paisaia itsusia, ekipamendu falta, kalitate txarra.
• Sustapen pribatuko etxebizitza-poligonoak: 1960tik aurrera, lorategi eta aparkalekuak, bilbe irekiko blokeak, kaleak orden gabe eginak. Zerbitzu-hornidurak hemen bildu ziren.
• Etxadi itxiak: 1980-1990, dentsitate handikoak, patioari erabilera kolektiboa, lorategiak, etab.

Industria periferian

Industria poligonoak, industria espazio berriak, ekipamenduen inguruak.

Ezaugarri nagusiak

• Espazio arrazionalizatua
• Gizarte segregazioa
• Espazio funtzionala