Hirigintzaren Bilakaera eta Alde Zaharreko Arazoak

Alde Zaharraren Ezaugarriak

Hiri zaharren ezaugarri nagusiak:

1. Hiri gehienak harresiz inguratuta zeuden, defentsarako, epidemietatik babesteko eta zeregin fiskaletarako.
2. Planoa irregularra izan ohi zen Erdi Aroko hirietan, baina plano erradiozentrikoak, linealak eta koadrikula itxurakoak ere bazeuden.
3. Hiri bilbe itxia, altuera txikiko familia bakarreko etxeak, batzuk patiodunak.
4. Lurzoruan etxebizitzak, lantegiak eta dendak kokatzen ziren, gremioen arabera auzoak sailkatuz.
5. Gizarte arloan, aldi berean zenbait talde bizi ziren: langileak periferian eta auzo bananduetan, eta zentroa leku aipagarria zen.

Hirien Bilakaera Historikoa

• Erromatar Hiria

  Plano erregularra. Foroa zen eraikin nagusien kokalekua (adibidez, Zaragoza).

• Erdi Aroko Hiria

  • Hiri Musulmana: Plano irregularra (adibidez, Sevilla, Kordoba). Medinan meskita, azoka eta egoitza auzoak zeuden. Kanpoan, harresiz inguratutako langile auzoak.
  • Hiri Kristaua: Plano irregularrak, erradiozentrikoak edo linealak. Eraikin garrantzitsuak (udaletxea, jauregiak, elizak) erdigunean. Plazan merkatua egiten zen.

• Errenazimentua

  Plano erregularra. Plaza nagusitik kale nagusiak abiatzen ziren. Udaletxeak, komentuak eta jauregiak garatu ziren.

• Ilustrazio Garaia

  Plaza handiak eta lorategiak sortu ziren. Hiria politagoa izan zen, eta eraikuntza areagotu zen (ospitaleak eta abar). Hornidura eta higienea hobetu ziren.

Industrialdiko Aldaketak

1. Planoen Eraldaketak

   XIX. eta XX. mendeetako barne eraldaketak

   • Kaleak zuzendu eta lerrokatu, eta plaza eta kale berriak ireki ziren.
   • Desamortizazioa mesedegarria izan zen, elizaren ondasunak zirkulazioan jarri zirelako.
   • Plaza berriak ireki eta eraikin esanguratsuez inguratutako kale luze eta zabalak egin ziren (adibidez, Parisen).
   • Lurzoruan balio altua aprobetxatu zen berritze lanetarako.
   • Eginkizun tertziarioak ezarri ziren eraikinetan, hiriko kaleak nagusi bihurtuz (kasinoak, museoak).

   1960ko berritze politikak

   • Errentagarritasuna atera nahi zitzaien lurrei, kale berriak irekiz eta alde zaharreko zati bat suntsituz.
   • Bilbea trinkotu eta eraikin desamortizatuak museo, liburutegi eta antzeko bezala erabili ziren.
   • Familia bakarreko etxeak kolektibizatu ziren.
   • 1960ko hamarkadan, estilo modernoko eraikin bertikalagoak erabili ziren, alde zaharrean izan ezik, ezarritako kontserbazio politikarengatik.
   • Hala ere, eraikin zaharrak hondatu eta bertan behera utzi ziren (adibidez, Cáceres).

2. Lurzoruaren Erabilera (1960ko hamarkada)

   Lurzoruaren erabilerak tertziarizatu egin ziren alde zaharrean. Merkataritza eta negozio guneak nagusitzean, pilaketak, eraikinak hondatzea eta egoitza erabileren desplazamendua ekarri zituen.

3. Gizarte Segregazioa

   Gizarte segregazioa areagotu zen, diru-sarrera altuko pertsonak auzo berrietan kokatu baitziren.

Egungo Arazoak

1. Trazadura Desegokia

   Pilaketak eta espazio publiko falta daude. Konponbide gisa, kaleak oinezkoentzat bihurtu, plazak zabaldu eta lorategiak gehitu dira.

2. Eraikinen Egoera

   Eraikin batzuk hondatuta daude; beste batzuk berriak dira, baina askoz garestiagoak. Eraikin historikoak eta etxebizitzak berritu behar dira, prezioak garestitzea saihestuz.

3. Lurzoruaren Erabilerak

   (Lurzoruaren erabileren inguruko arazoak)

4. Gizarte Arloa

   Gizarte polarizazioa saihesteko, erdiko klaseak sustatu nahi dira.