Historia eta Gizarte Kontzeptu Gakoen Glosarioa

Kontzeptu Historiko eta Filosofikoak

• Teozentrismo: Unibertsoko gune nagusitzat edo garrantzi handieneko elementutzat Jainkoa hartzen duen doktrina filosofikoa da.
• Ilustrazioa: XVII. mendeko mugimendu filosofiko eta kulturala, bere uste osoa giza arrazoimenean eta aurrerapenean jarri zuena.
• Mesta: XII. mendean sortutako Gaztelako erakundea, abelbideetako azienda babesteko eta transumantzia antolatzeko helburua zuena.
• Erregeorde: Erresumaren lurralde batean erregearen ordezkaria zen agintaria.
• Komunitate: XVI. mendean sortu zen mugimendua, Gorteen funtzioa sustatu eta erregearen agintea murriztu nahi zuena. Gizarteko jende mota askok osatu zuen.

Erlijioa eta Administrazioa

• Protestantismoa: XVI. mende amaieran Martin Lutherrek egindako berrikuntzen haritik sortu ziren talde erlijiosoen multzoa: luteranoak, higanotak, kalbinistak, anglikanoak, etab.
• Simonia: Elizako karguen edo gauza espiritualen (sakramentuak) salmenta.
• Nepotismoa: Pribilegioak, karguak, lanpostu publikoak edo sariak ematerakoan lagunen edo senitartekoen alde egitea.
• Induljentzia: Egindako bekatuei dagozkien zigorren barkamena, Elizako agintariek emana.
• Kaparetasun unibertsala: Kapare izaera lurralde zehatz bateko biztanle guztiengana hedatzea.
• Muga-zerga: Zenbait produktu atzerrira inportatzeagatik ordaindu beharreko kopurua.

Industria eta Gizarte Eraldaketak

• Labe garaia: Dorre formako labea, burdin mea arrabio edo burdinurtu bihurtzeko erabiltzen zena (burdinaren industrian eta altzairugintzan lehengaitzat erabiltzen zen arrabioa).
• Sufragio unibertsala: Salbuespenak aparte utzita, hiritar guztiei parte hartzeko eskubidea ematen diena.
• Nekazarien exodoa: Nekazariek beren lurrak utzita multzo handietan hirietara jotzea, nekazaritza-inguruak ia jenderik gabe utziz.