Hotz Gerra (1946–1991): Ekialdeko eta Mendebaldeko tentsioa

Hotz Gerra (1946–1991): Ekialdeko eta Mendebaldeko tentsioa

1946–1948: Estalinismoa eta blokearen sorrera

1946tik 1948ra, Ekialdeko blokean Stalinek bultzatutako diktadura komunista izan zuten. Marshall Planari erantzuteko, SESB-k COMECON (Elkarren Laguntza Ekonomikorako Kontseilua) antolatu zuen. Honen helburua Europako SESBk kontrolatzen zituen lurrak ekonomikoki koordinatzea zen. NATOren sorrerari erantzuteko, sobietarrek Varsoviako Ituna eratu zuten; aliantza militarraren antolaketa hori izan zen.

SESBeko gobernu-eredua eta blokeen izaera

SESBeko herri-demokrazia: alderdi bakarreko sistemak ziren eta botere politikoa ez zegoen banatuta.

Hotz Gerraren ezaugarri nagusiak

• Armamentu norgehiagoka: armamentu norgehiagoka AEB eta SESBren artean; potentzien arteko lehia armatua izan zen.
• Suntsipen parekotasuna (terror-oreka): bi blokeek parekotasun nuklearra mantendu zuten; horrek elkarren aurka lehia zuzen bat sortzea eragotzi zuen, erabateko suntsipena izateko beldurrez.
• Intentsitate txikiko gatazkak: eskualdeko gatazkak izan ziren, eta ez zuten munduko bake osoa zuzenean arriskuan jartzen; gatazka horietan normalean zein blokeek izango zuten papera erabakitzen zen.
• Ideologia-kontrola: bloke bakoitzean ideologia kontrolatu zuten (adibidez: AEBetan sobietarrak etsaiak direla aipatzen zen, eta alderantziz).
• Sorgin-ehiza: AEBetan komunistak eta komunistengatik susmagarriak jazarri eta zigortzen zituzten; Sobietar blokean kontrola zehatzagoa eta bestelakoa izan zen.

Distentsioa (1953–1977)

Sobietarrek estrategia-aldaketa bat egin zuten eta kapitalismoaren eta komunismoaren arteko lehia baketsuago izango zela adierazi zuten. Armamentu-norgehiagokaren kostua murriztu eta baliabideak industrirako bideratu nahi zituzten. AEBetan ere gobernu-aldaketak izan ziren eta superpotentziak pixkanaka urbildu ziren; horren ondorioz distentsioa edo bakezko bizikidetza hasi zen. Telefono Gorria asmatu zuten, superpotentzietako buruak krisi-egoera batzuetan zuzenean harremanetan jartzeko.

Kuban misilen krisia

Misilen krisia: Kuban SESBek misilak jartzen hasi ziren, eta AEBk itsas blokeoa ezarri zuen; SESBeko kargak pasatzen baziren, AEBek erreakzionatuko zutela mehatxatu zen. Azkenean SESBk atzera egin zuen eta krisia amaitu zen.

Vietnamgo gerra

Vietnamgo Gerraren testuinguruan —Gerra Hotzaren garaian superpotentziek ordezkarien bidez egindako gerra bat izan zen— Vietnamgo Gerran AEBk parte hartu zuten, eta gatazka hori bonbardaketak eta bertako taldeen arteko aurkikuntzak direla eta luze iraun zuen.

Bigarren Hotz Gerra (1977–1991)

Bigarren Gerra Hotza (1977–1991): SESBek misilak kokatzen hasi ziren Europan eta Asiako bere eremuetan; horri Euromisilen krisia deritzo. AEBk Defentsa Estrategikoko Proiektua sortu zuen, espazioan misilak suntsitzea helburu zuena. Azkenean SESBren ekonomiak ez zuen eutsi eta Ekialdeko Blokea desegin zen.

Ondorioak eta amaiera

Hotz Gerran zehar gertatutako gertakari eta politika horiek munduaren mapa politiko eta ekonomikoan aldaketa sakonak eragin zituzten, eta 1991n SESBren desagerpenarekin amaitu ziren.