Iberiar Penintsulako Erliebearen Ezaugarriak

Iberiar Penintsularen Ezaugarri Geografikoak

Forma eta Kokapena

Iberiar penintsula Europako hiru penintsula handietako bat da, hego-mendebaldean kokatua, Ipar hemisferioan. Forma pentagonal irregularra du, eta haren erpinak hauek dira:

• Finisterre lurmuturra
• San Vicente lurmuturra
• Tarifako punta
• Gatako lurmuturra
• Creuseko lurmuturra

Erliebearen Unitate Nagusiak

Iberiar penintsulako erliebea unitate hauetan banatzen da:

1. Erdialdeko Goi-lautada: Ipar eta Hego goi-lautadetan banatua.
2. Goi-lautadaren barruko mendikateak: Erdialdeko Mendikatea eta Toledoko Mendiak.
3. Goi-lautada inguratzen duten mendikateak: Galiziako mendigunea, Kantauri mendikatea, Mendikate Iberikoa eta Sierra Morena.
4. Goi-lautadaz kanpoko mendikateak: Pirinioak, Kataluniako kostaldeko mendikatea eta Mendikate Betikoak.
5. Sakonuneak: Ebroren sakonunea eta Guadalquivirren sakonunea.
6. Uharteak: Balear uharteak eta Kanariar uharteak.

Erdialdeko Goi-lautada

Goi-lautada zabal batek penintsularen barnealdea hartzen du. Batez besteko altitudea 600 metrokoa da eta mendebalderantz inklinazio txiki bat du. Erdialdeko Mendikateak bitan banatzen du:

• Ipar Goi-lautada: Duero ibaiak zeharkatzen du.
• Hego Goi-lautada: Toledoko Mendiek banatzen dute, eta Tajo eta Guadiana ibaiek zeharkatzen dute.

Mendikate Nagusiak

Goi-lautadaren barruko mendikateak

• Erdialdeko Mendikatea: Hainbat mendilerrok osatzen dute, ekialdetik mendebaldera garrantzitsuenak Somosierra, Guadarrama, Gredos, Gata eta Estrelako mendilerroa izanik. Gailurrik altuena Almanzor da (2.592 m), Gredosko mendilerroan.
• Toledoko Mendiak: Hego Goi-lautada bitan banatzen dute.

Goi-lautada inguratzen duten mendikateak

• Galiziako mendigunea: Goi-lautadaren ipar-mendebaldean daude. Ez dira oso garaiak. Cabeza de Manzaneda eta Teleno nabarmentzen dira.
• Kantauri mendikatea: Goi-lautadaren iparraldean dago. Mendebaldean Leongo mendiekin eta ekialdean Euskal Mendiekin lotzen da. Oso ezagunak dira Europako Mendiak, non Peña Ubiña, Peña Prieta, Naranjo de Bulnes eta Torre de Cerredo gailurrak dauden.
• Mendikate Iberikoa: Goi-lautadaren ekialdean kokatzen da. Hainbat mendilerrok osatzen dute: Demanda, Urbióngo gailurrak, Moncayo, Albarracín... Altuena Moncayo da (2.313 m).
• Sierra Morena: Goi-lautadaren hegoaldeko muga da. Bertako mendilerro bat Aracena da, eta Despeñaperros mendatea oso ezaguna da.

Goi-lautadaz kanpoko mendikateak

• Pirinioak: Mediterraneotik Kantauri itsasoraino hedatzen dira. Mendi garrantzitsu batzuk Ibañeta, Somport eta Perthus dira.
• Kataluniako kostaldeko mendikatea: Ez dira oso mendi altuak eta itsasotik hurbil daude. Bi mendilerro bereizten dira: Montserrat eta Montseny.
• Mendikate Betikoak: Bi zati dituzte:
  • Mendikate Subbetikoa: Iparraldean. Segura, Cazorla eta La Sagra mendilerroak nabarmentzen dira.
  • Mendikate Penibetikoa: Hegoaldean. Sierra Nevada mendilerroa dago hemen, non Mulhacén (3.479 m, penintsulako gailurrik altuena) eta Veleta gailurrak aurkitzen diren.