Iberiar Penintsularen Egitura Geologikoa: Goi-lautada eta Mendikateak

Unitate Morfoestrukturalak: Goi-lautada (Meseta)

1. Goi-lautada (Meseta)

Penintsularen erdialdean kokatua. Primarioa, Hertziniarra. Silizeoa (kaos, toka, berrocal eta domoa).

Eraketa:

1. Antzinako Zokalo Paleozoikoa: Penintsularen mendebaldean. Primarioa, higadura, material silizeoa (granito). Forma: Zamora-Salamankako eta Extremadurako penilautadak.
2. Barruko Mendilerroak: Tertziniarioa, Alpetarra. IP erdialdean. Granitoa. Forma: Mendikate Zentarala eta Toledoko Mendia.
3. Barruko Arro Sedimentarioa: Ipar eta hego lautadetan. Tertziniarioa, Alpetarra. Buztina (batzuetan kareharria) eta erliebe formak: badlands, lubakiak eta karkabak. Eraketa: Duero, Tajo, Guadiana.

2. Goi-lautadaren Kanpoko Mendikateak

Tertziniarioa, Alpetarra. Kareharria.

• Pirinioak: Ardatza: Akitaniako Hertziniar mendigune zaharra. Tertziniarioa, Alpetarra. Silizeoa. Montes Malditos, Aneto, Monte Perdido.
• Pirinioaurreak: Axialaren hegoaldea. Tertziniarioa, Alpetarra. Kareharria. Eraketa: Bi mendilerro (barruko eta kanpoko): Guara-Cadi.
• Erdiko Sakonuneak: Ardatza eta aurremendilerroen artean. Tertziniarioa. Buztina + Kareharria.
• Euskal Mendikateak: Pirinioaren luzapena. Tertziniarioa, Alpetarra. Kareharria, lapiazak, dolinak. Eraketa: Aralar eta Urbasa.
• Kataluniako Kostaldeko Mendikateak: Pirinioen ekialdea. Iparraldeko erdia (silizeoa) eta hegoaldeko erdia (kareharria): Alpetarra. Eraketa: Altas de Garrof, Montserrat. Bien artean, sakonune tektoniko bat, material tertziario eta kuaternarioz betea.
• Mendikate Betikoa:
  • 4.1. Mendikate Peribetikoa: Kostaldean. Tertziniarioa, Alpetarra. Material paleozoikoa. Eraketa: Sierra Nevada.
  • 4.2. Mendikate Subbetikoa: Barrualdean. Tertziniarioa, material sekundarioak tolestean. Kareharria. Eraketa: Ubrique eta Cazorla.
  • 4.3. Sakonune Intrabetikoa: Mendikate Peribetiko eta Betikoaren artean. Aro Tertziniario/Kuaternarioa. Buztina (badlands). Alpetarra. Eraketa: Ronda.

3. Goi-lautadaren Kanpoko Sakonuneak

Aro Tertziniarioa.

1. Ebroren Sakonuneak: Ipar ekialdean, Pirinioen paraleloa. Aro Tertziniarioa, Alpetarra. Kareharria (dolina...).
2. Guadalquivirren Sakonuneak: Hego aldean, mendikate betikoen paraleloa. Ozeano Atlantiko eta Sierra Morenaren artean. Tertziniarioa, Alpetarra. Kareharria + Buztina.

Iberiar Penintsulako Erliebearen Ezaugarriak

Ezaugarri nagusiak:

• Forma trinkoa: Oso zabala, kosta zuzenak.
• Bataz besteko altitude handia: Mendikate garaiak, penintsularen barrualdean lur garaien nukleo zabala.
• Mendi-erliebearen posizio periferikoak: Itsasoaren eragina gelditu, kontraste handiak eragin.