II. Mundu Gerra: Arrazoiak, Bilakaera eta Ondorioak

II. Mundu Gerra (1939-1945)

1. Arrazoiak

• 1929ko Krisia: Wall Streeteko krakak mundu osoko gainbehera ekonomikoa eragin zuen.
• Kanpo politika erasokorra eta espansionista: (Japonia, Alemania, Italia aurrera).
  • Japoniak: Mantxuria okupatu.
  • Hitler Alemaniako kantzilerrak: Versaillesko Ituna baztertu eta Polonia inbaditu (II. M. G. sortu).
  • Italiak: Etiopia inbaditu.
• Faxisten arteko aliantzak:
  • Italia + Alemania = "Erroma-Berlin Ardatza".
  • Alemania + Japonia = "Antikomitern Ituna".
  • Alemania + SESB = "Germano-Sobietar Ituna".
• Nazioarteko politikaren porrota: Alemania, Japonia eta Italia Nazioen Elkartetik bota zituzten, espansionistak zirelako eta lurraldeak bereganatu nahi zituztelako.

2. Ezaugarri nagusiak

• Gerra handia.
• Armada ikaragarriak.
• Kontinente eta itsaso guztietan hedatua.
• Arma berriak (adibidez, bonba atomikoa).

3. Bloke militarrak

• Ardatzeko potentziak: Alemania, Italia, Japonia.
• Aliatuak: Britainia Handia eta Frantzia (geroago AEB eta SESB batu ziren).

4. Gerraren bilakaera

Lehen Fasea (Alemania nagusi)

• Alemaniak irabazi (Tximista Gerra).
• Alemaniak inbaditu zituen: Polonia, Danimarka, Norvegia, Herbehereak, Belgika, Frantzia (Paris okupatuz).
• Britainia Handiak garaitu zuen Alemania.
• Italiak, Alemaniarren laguntzaz, Grezia eta Libia konkistatu zituen.

Bigarren Fasea (Indarren oreka)

• Indarren oreka lortu zen.
• Alemaniak SESB inbaditu zuen (neguak eragotzi zuen aurrerapena).
• Japoniak Mantxuria eta Korea okupatu eta Pearl Harbor bonbardatu zuen.
• Okupatutako lurraldeetan esplotazio ekonomikoa eta errepresio politikoa ezarri ziren.

Hirugarren Fasea (Aliatuen garaipena)

• Aliatuek garaipena lortu zuten.
• Italia askatu eta Mussolini exekutatu zuten.
• Sobietarrak Alemaniako mugetara iritsi ziren.
• Aliatuek Frantzia askatu zuten.
• Alemania bonbardatu zuten.
• Hitler hil, aliatuak Berlinen sartu = Alemania errenditu.
• Japonia errenditu (bonba atomikoen ondoren).

5. Gerraren ondorioak

• Ondorio demografikoak: 60 milioi hildako, 35 milioi zauritu eta 3 milioi desagertu.
• Krisi handia.
• Ondorio ekonomikoak: Komunikazio-sareak suntsitu, zor handia, ekoizpen eskasa.
• Ondorio politikoak: Europako nagusitasuna galdu.
• Lurralde banaketa:
  • SESBek Baltikoko herrialdeak eta beste batzuk bereganatu.
  • Poloniak Alemaniari lurrak kendu.
  • Alemania zatitan banatu.
  • Japoniak hainbat lur galdu eta AEBen kontrolpean geratu.

6. Bakearen antolaketa

• Gerra amaitu baino lehen hainbat konferentzia egin ziren bakea sinatzeko.
• 1945ean "San Franciscoko Konferentzia" sortu zen.

7. Nazio Batuen Erakundea (NBE)

II. Mundu Gerraren ondoren bakea lortzeko sortutako erakundea da.

Helburuak:

• Pertsonen eskubideak babestea.
• Bakea mantentzea.
• Herrien askatasuna sustatzea.
• Herrien arteko lankidetza, erakunde espezializatuen bidez:
  • FAO: Nekazaritza eta Elikadura.
  • OME: Osasuna.
  • UNESCO: Hezkuntza, Zientzia, Kultura.
  • UNICEF: Haurren Babesa.