Ilustrazioa: Gizakiaren Autonomia eta Sapere Aude

Testuak iradokitzen du Ilustrazioa gizakia berezko adingabetasunetik askatzea dela. Adingabetasun gisa definitzen da norberaren adimena erabiltzeko ezintasuna, besteen gidaritzapean egon gabe —alferkeriagatik edo koldarkeriagatik—. Autonomia intelektualaren garrantzia nabarmentzen da eta jendea bere adimena erabiltzen ausartzera animatzen da.

Sapere Aude: Jakitera Ausartu

Sapere aude "jakitera ausartu" esan nahi duen latinezko esaldia da, nahiz eta normalean "pentsatzera ausartu" gisa ere interpretatzen den. Haren zabalkundea Immanuel Kant filosofoari zor zaio, "Zer da Ilustrazioa? galderari erantzuna" saiakeran, nahiz eta jatorrizko erabilera Horazioren II. Epistolan agertzen den. Horaziok hau esaten du: "Hasi denak, erdia egin du jada: ausartu jakitera, hasi".

Gidaritza eta Tutoretza

Arrazoiaren garapen autonomoa eragotzen duena da; tutorea ere esaten dio Kantek. Tutoreak hainbat arlotan aritu dira (erlijiosoan, teorikoan, praktikoan eta abar) gizakiak abere otzan eta pasibo bihurtzen, eta arrazoiaren erabilera askea galarazten. Hori dela eta, Ilustrazioaren zeregina gizakia gidaritza arrotz horietatik askatzea da, nor bere kabuz pentsatzen hasteko.

Erruzko Adingabetasuna

Adingabetasuna nork bere adimenaz baliatzeko ezintasuna da. Erruzkoa dela esaten da adingabetasunaren zergatia kuraia falta denean. Bi arrazoi nagusi daude adingabetasunean jarraitzeko:

• Alferkeria: erosoago bizitzen delako pentsatzeko lana besteen eskuetan uztean.
• Tutoreen lana: zure kabuz pentsatzeak dituen arriskuekin mehatxatzen zaituzte.

Ondorioz, adingabetasuna berezkoa bihurtu da, eta horregatik da hain zaila egoera hartatik irtetea.

Ilustrazioaren Kontzeptua

XVII. mendearen erdialdetik Europako herrialdeetan —Ingalaterra, Frantzia eta Alemania, batez ere— zabaldutako ideia filosofiko eta politikoen multzo sistematiko bati aplikatutako terminoa da, historiako aldi intelektualki iraultzaileenetakotzat hartzen dena. Funtsean, arrazoimenean, zientzian eta hezkuntzan konfiantza osoa du, giza bizitza hobetzeko. Bere lelorik ezagunena "Sapere aude" da, Kantek bere "Zer da Ilustrazioa? galderari erantzuna" lanean defendatu zuena; hau da: ausart zaitez zure adimenez baliatzera.