Industria, Nekazaritza eta Energia: Oinarrizko Kontzeptuak

Industria

Lehen mailako produktu landuak eraldatzen dituen jarduera da.

Nekazaritza

Nekazaritza intentsiboa

Ahalik eta etekin handiena ateratzea da helburua. Herrialde garatuetan teknika modernoak erabiltzen dituzte; beraz, uzta handia ateratzen da jasotzerako garaian. Garatzen ari diren herrialdeetan, oso modu tradizionalean lantzen dituzte lurrak teknikarik gabe; horrek esan nahi du ez dela oso produktiboa.

Nekazaritza estentsiboa

Herrialde garatuek nahiz garatzen ari diren herrialdeek erabiltzen dute ereiteko modu hau; hau da, lur-sailak lugorri uzten dira denbora batez, lurraren propietateak leheneratzeko. Lur-sail handietan egiten da eta ekoizpena handia da.

Fracking

Petrolioa eta gasa ateratzeko sistema bat da. Zulaketa bertikala edo horizontala egiten da, lur-plakak puskatzeko.

Alde onak:

• Petrolioa eta gasa lortzen da.
• Mendekotasuna gutxitzen da.

Alde txarrak:

• Lur azpiko ura kutsatzeko arriskua dago.
• Lurrikarak sor daitezke.

Energia

Energia sekundarioak

Energia primarioak eraldatzean sortutako energia mota da. Adibidez: gasolioa.

Energia primarioak

Zuzenean lortzen ditugun energiak dira. Adibidez: ikatza eta petrolioa.

Nekazaritzan eragina duten faktoreak

Erliebearen eragina

Altitudea

Garaiera jakin batean egon behar du lurrak klima egokian egoteko. Nekazaritza gehienetan 200 metrotik behera egin ohi da.

Maldak

Maldak oso garrantzitsuak dira nekazaritzarentzat.

Lurzoruaren eragina

Lur aleen tamaina eta porositatea

Oxigenoa eta ura eusteko gaitasuna baldintzatzen duelako landarearentzat.

Lurren konposizio kimiko eta biologikoa

Azido-maila eta aberastasuna zehazten du, hau da, elikagaien eta materia organikoaren kopurua.

Klimaren eragina

Tenperaturaren eragina

1. Muturreko hotza: Landare gehienak ez dira hazten -10°C-tik beherako tenperaturetan.
2. Gehiegizko tenperatura: Ereitea oso zaila denean gertatzen da, 45°C-tik gorako tenperaturetan.

Prezipitazioen eragina

Bi egoera dira:

1. Hezetasun handia: Euri gehiegi egiten duenean gertatzen da.
2. Idortasuna: Lurra oso lehorra dagoenean gertatzen da; landareak ez dira hazten.