Isabel II.aren Erreginaldiaren Hasiera (1833-1874)

Liberal Eraikuntza (1833-1874): Isabel II.aren Adingabetasuna

Maria Kristina Erregordetza (1833-1843)

Lehen Gerra Karlista (1833-1839)

Gerraren hiru garai:

• 1833-1835: Zumalakarregi Bilbon hil zen.
• 1835-1837: Madrilgo gobernuarekin tratua txarra izan zen.
• 1837-1839: Karlisten gainbehera; liberalek, Esparteroren gidaritzapean, Lizarra konkistatu zuten.

Euskal Herriko Karlismoaren Banaketa

Euskal lurraldeetan banaketa gertatu zen:

• Gipuzkoa eta Bizkaia (Transakzionistak): Marotoren aldekoak.
• Araba eta Nafarroa (Gerrarekin Jarraitu): Biak tratu baten aldekoak.

Bergarako Hitzarmena (1839): Isabel II.a erreginaren eta armadaren ordezkarien artean sinatua (Esparteroren gomendioz), Euskal Herriko foruen mantentzea agindu zuen, nahiz eta gerora ez bete.

Foruen Ezabaketa eta Ondorioak

1839ko Dekretua: Parlamentuak 1837ko Konstituzioa onartu zuen (foru bakarra). Gobernuak Foru Aldundiak deuseztatu eta Diputazio Probintzialak ezarri zituen. Foruzaleak agertu ziren.

Ondorioak: 1840-1841eko Dekretuak (Espartero): Foruak ezabatu eta barne mugak kendu zituzten.

Erregordetzaren Politika Moderatua

Maria Kristina Erregordetza: Liberal moderatuekin bide erdiko politika egin zuen.

• Estatutu Errealista (1834): Aurrerakoiak ez ziren ados, eta altxamenduak (Juntak) sortu ziren.
• La Granja-ko Matxinada (1836): Konstituzio berria (1837) ezartzea bultzatu zuen.

Aurrerakoien Boterea eta Desamortizazioa

1836an Aurrerakoiak Boterean:

• Mendizabalen Dekretua (1836): Desamortizazioa (Elizaren lurrak) gauzatu zen; lurrak estatuarenak edo enkante bidez saldu ziren.
• Deslotura: Nobleziaren jaurerri jurisdikzionalak, fideikomisoak eta maiorazkoak ezabatu ziren, ordainketa bidez. Txartel Errealak ezarri ziren.

1837ko Konstituzioa eta Esparteroren Erregordetza

1837ko Konstituzio Aurrerakoia: Hauteskundeetan Moderatuak irabazi zituzten (Isturiz eta Udaletxeen Legea). Hauteskunde bidezko aurrerakoien altxamenduak gertatu ziren.

Esparterok Maria Kristina exiliora joatera behartu zuen.

1840an Esparteroren Erregordetza (Liberal Aurrerakoia): Erregordetza bakarra onartu zen Gorteetan. Desamortizazioekin jarraitu zuen eta Ingalaterrarekin merkatal akordioak sinatu zituen.

Isabel II.aren Erreginaldia (1843-1868)

Hamarkada Moderatua (1844-1854)

Isabel II (1844-1854):

• Hauteskundeak Gorteak osatzeko eta 1837ko Konstituzioa aldatzeko erabili ziren. Moderatuak nagusitu ziren (Narváez presidente).
• 1845eko Konstituzioa: Gorte Konstituziogileek onartua (La Coletilla).
• 1848ko Iraultzak: Herriak altxatu ziren. Diktadura ezarri zen (Gorteak itxi), Bravo Murillo buru zela. Demokratak juntak osatzen hasi ziren (Kamarila).
• 1854ko Iraultza eta Estatu Kolpea: Moderatuen arteko altxamenduak (O'Donnell eta Serrano, Vicalvaro-ko guduaren ondoren). Manzanareseko Adierazpena (Antonio Cánovas moderatua).

Bi Urte Aurrerakoiak (1854-1856)

1854-1856: Bi Urte Aurrerakoiak

• Gobernuko presidentea Espartero, eta Gerra Ministroa O'Donnell (moderatu bat), oreka mantentzeko.
• Desamortizazioak jarraitu ziren, lurrak enkantearen bidez salduz.
• Zerga berriek mesfidantza sortu zuten. Espartero eta O'Donnell-en arteko istiluak zirela eta, Esparterok alde egin zuen.

Azken Urte Moderatua (1854-1868)

Batasun Liberaleko gobernuak (1854-1863) nagusi izan ziren.