Manuel Antonio e De catro a catro: Vangarda, Galeguismo e Renovación Poética

Manuel Antonio e De catro a catro: Vangarda, Galeguismo e Renovación Poética

Manuel Antonio é o poeta máis orixinal e innovador do tempo das vangardas. É autor de obras destacadas como:

• Foulas
• Viladomar

Tamén é coautor do manifesto “Máis Alá”, que escribiu en colaboración co pintor Álvaro Cebreiro. Neste manifesto defende, entre outras ideas, a lingua galega e a ruptura coa tradición, á vez que critica a quen escribe imitando as formas poéticas tradicionais.

A Obra Central: De catro a catro

Con todo, a súa obra máis salientable é De catro a catro. Esta obra relaciónase coas vangardas a través de tres eixes fundamentais:

1. O seu compromiso ideolóxico.
2. A relación do autor co texto.
3. A súa vontade renovadora respecto da linguaxe e a forma poéticas.

1. Compromiso Ideolóxico e Galeguismo

Por unha banda, a obra móvese na órbita do galeguismo. Isto supón unha matización, xa que as vangardas adoitan rexeitar a ideoloxía. Pero a elección do galego como idioma poético debe ser marca suficiente do compromiso ideolóxico, tendo en conta a situación periférica e marxinada de Galicia.

Ademais, Manuel Antonio defende a individualidade fronte aos demais, polo que rexeita o ruralismo, xa que só leva á repetición da arte popular, mentres que as vangardas son, por natureza, elitistas.

2. Relación entre Autor e Texto: Subxectividade Matizada

Por outra banda, en canto á relación entre o autor e o texto, as vangardas defenden que o poder de creación do poeta debe ser total, creando unha nova natureza a partir de impresións persoais.

A pesar dos intentos de Manuel Antonio por conseguir a obxectividade que esixen as vangardas, nos seus versos apreciamos certa subxectividade, que se mostra na presenza de sentimentos e no intimismo dalgúns poemas. Aínda así, o poeta emprega o humor e a ironía para establecer a distancia que quere manter entre o poema e el, como podemos ver no final de “O cartafol do vento”.

3. Renovación da Forma e a Linguaxe Poética

En De catro a catro, apreciamos claramente a renovación da forma e a linguaxe poética. A influencia da poesía vangardista, que se basea nunha nova e diferente concepción formal do poema, é palpable. Podemos sinalar as seguintes características formais:

• Ausencia de signos de puntuación (agás o punto final).
• Ruptura dos versos, que están descolocados con respecto á poesía tradicional.

Esta actitude rebelde e renovadora, defendida por todos os ismos, ten a intención de facer que o poema sexa unha “imaxe plástica”, unha simultaneidade de imaxes, do mesmo xeito que o cadro cubista mostra a realidade desde diferentes perspectivas ao mesmo tempo.

Ademais, Manuel Antonio emprega semellanzas léxicas e asociacións de imaxes a miúdo sorprendentes. Os elementos naturais toman unha nova dimensión, como por exemplo: gaivotas-equilibristas ou sol-aparvado. Ao mesmo tempo, introduce termos mariñeiros e técnicos na poesía galega, o que relaciona a súa obra directamente co futurismo.

Conclusión: Síntese Vangardista e Galeguista

Podemos concluír sinalando que Manuel Antonio presenta na súa obra aspectos puramente vangardistas (ruptura dos versos, vocabulario innovador, simultaneidade de imaxes, uso do humor e a ironía) que son matizados polo evidente compromiso ideolóxico e un certo sentimentalismo.