Marxismo: Kontzeptuak, produkzio-indarrak eta alienazioa

Marxismo — oinarrizko kontzeptuak

Gizarte egitura (Gainegitura)

Kapitala eta burgesiak osatzen dute egitura hori, eta ideologiak daude langileak menperatzeko. Prozesu guztien onura burgesiari eramaten zaio, nahiz eta lanik egin ez.

Historia

Denboran zehar zer ekoiztu den eta lehengaiak nola transformatu diren aztertzen du historia. Ekoizpen-prozesu mota guztiak beti izan dira harreman menpekotzen arabera egituratuak: batzuk nagusiak (jaunak), eta besteak menpekoak.

Ideologia

Ideologia interesdunen jakintza da. Burgesiak ideologiaren bidez langileak menperatu nahi ditu eta ez du egia osoa erakusten.

Iraultza soziala

(Engelsen ikuspegitik) Iraultza horrek berdintasuna bilatzen du: makinak ekoizten dutena guztion artean banatzea. Helburua da langileen giza taldeak nagusitasuna izatea, ez burgesiaren gainbehera saihesteko egoera bat sortzea.

Komunismoa

Komunismoa kapitalismoaren kontrakoa da; ez du onartzen jabego pribatua. Denak denontzat izan behar direla defendatzen du. Proletargoa klase sozial nagusi bihurtzen da teoriaren arabera. Ordezkarien beharra azpimarratzen da ondasunak eta ondarea banatzeko —sarritan truke-sistemen bidez—. Sozialismoa aldiz, banaketa gaitasun desberdinen arabera egin daitekeela aipatzen du.

Materialismoa

Marxismoaren ikuspegitik, oinarri materiala da gizartea azaltzeko giltza: materia eta ekoizpen-baldintzek sortzen dituzte gizarte-harremanak eta horiekin lotutako sentimendu eta ideiak.

Praxia (praktika)

Praxia edo praktika da guztion artean egiten den lanaren emaitza eta jarduera eraldatzailea; teoria praktikan jartzeak eta praktika teorian eragineak biltzen ditu.

Produkzio-indarrak

Produkzio-indarrak honako elementuak biltzen ditu eta ekoizpenaren ahalmena zehazten du:

• Lehengaiak
• Makineria eta tresneria
• Lan-indarra (langileen gaitasunak eta indarra)

Burgesiak erabakitzen du zer saltzen den eta nork saltzen duen; langileena da nola egingo den eta normalean lan fisikoa egitea. Burgesiak helburutzat du kapital handiagoa lortzea, langileek, berriz, bizirauteko diru-sarrerak izatea; horrek tentsio eta kontrajarrerak sortzen ditu.

Produkzio-harremanak

Horiek dira ekoizpenaren inguruko harreman ekonomiko eta sozialak: askotan menpekotasunezkoak eta kontrajarriak. Teknologia aurreratzen den heinean, makinek indar fisikoaren beharra murrizten dute eta harremanok aldatzen dira.

Produkzio-moduak

Historikoki, lehenago langileen arteko harremanak bestelakoak ziren eta alienazio gutxiago ager zitekeen. Gaur egun, ekoizpen-modu nagusiek langileek soldata jasotzea eta burgesiaren lanaren kontrola jasotzea dakarte; horrek lanaren eta gizakiaren arteko loturak baldintzatzen ditu.

Alienazioa

Alienazioa lana eta haren produktuetatik bereiztea da: langileak objektu bihurtzen dira eta beren lanaren produktuak ez dituzte kontrolatzen. Bi motatako alienazio nagusiak nabarmentzen dira: politiko-erlijiosoa eta ekonomiko-soziala. Ondorioz, pertsonak beren burua ezagutzeko eta autodeterminaziorako gaitasuna galtzen du sarritan.

Azpiegitura

Azpiegiturak ekoizpenaren oinarri materiala barne hartzen du: lehengaiak, makineria eta lan-indarra. Langileek soldata jasotzen dute lanaren truke. Makinen hobekuntzak indar fisikoa gutxitzen du eta gizakiaren papera eta egoera ekonomikoa aldatzen ditu.