Merkatua eta Lehia: Egiturak eta Ezaugarri Nagusiak

MERKATUA ETA LEHIA: OINARRIZKO DEFINIZIOAK

Lehia motak

• LEHIA PERFEKTUA: Sartzeko erraztasuna, eskaintza eta eskariaren legearen funtzionamendu askea. Enpresek ez dute prezioan eragiteko ahalmenik; merkatuko prezioa onartuta lehiatzen dute.
• LEHIA EZ PERFEKTUA: Baldintza desberdinetan lehiatzen da. Enpresa batzuek eragin nabarmena dute prezioan.

MERKATUEN EZAUGARRI OROKORRAK

Faktore garrantzitsuenak

• ENPRESA KOPURUA: Faktore garrantzitsuena da, prezioaren ezarpena baldintzatzen duena.
• ERAGINA PREZIOAN: Enpresa kopuruarekin lotuta dago. Enpresa asko badaude, eragin txikia prezioan, eta alderantziz.
• PRODUKTUAREN DESBERDINTZEA: Produktua kontsumitzaileentzat desberdina izatea. Bestela, homogeneoa da.
• LEHIAREN INTENTSITATEA: Merkatuan aritzeko ahalegina edo tentsioa: publizitatea, kanpainak, etab.
• GARDENTASUN MAILA: Produktu baten prezioa nondik datorren jakitea.
• SARTZEKO ETA IRTETZEKO ASKATASUNA: Merkatu hesiak egon daitezke.

Merkatu Hesiak

Merkatuan sendotuta dauden enpresek enpresa berriak merkatuan sartzea eragozten duten faktoreak dira.

Sartzeko Hesiak

• Kostu Abantailak: Lehiakideak baino kostu txikiagoak izatea.
• Produktua Desberdintzea: Bezero bat marka, produktu edo zerbitzu bati leial izatea lortzea.
• Kapital Inbertsioak: Merkatuan sartzeko egin beharreko inbertsio handiak.

Irtetzeko Hesiak

Enpresak merkatutik irteteagatik jasan beharreko kostuak edo inbertitutakoaren zati bat ez berreskuratzea (galerak).

LEHIA PERFEKTUKO MERKATUA

Ezaugarriak

• Enpresa asko (prezio onartzaileak).
• Produktu berdinak (homogeneoak).
• Lehia handia.
• Prezio gardentasun osoa.
• Sartzeko eta irtetzeko askatasuna.

Merkatuaren faseak

1. Hazkundea
2. Asealdia
3. Geldialdia
4. Egonkortzea

LEHIA INPERFEKTUKO MERKATUAK

Lehia Monopolista

Ezaugarriak

• Enpresa asko (merkatu kuota txikiak).
• Produktua Desberdintzea: Produktuak behar berbera asetzen du, baina ez dute elkar guztiz ordezkatzen. Adibidez: Kanariar platanoak eta platano normalak.
• Monopolista txikiz osatuta dago.

Funtzionamendua

Publizitatearen bitartez, enpresek produktuak desberdindu egiten dituzte. Kontsumitzaileek produktua desberdintzea da helburua. Tokiko eremuko lehia ez da publizitatean oinarritzen.

Oligopolioa

Ezaugarriak

• Enpresa gutxi.
• Produktu homogeneoa.
• Publizitatea erabiltzen da lehiatzeko.
• Kapital inbertsio handiak.

Funtzionamendua

Enpresen arteko harremanak bi motatakoak izan daitezke:

1. Kolusiorik Gabe (Lehia):
   • Aurrea hartzeko merkataritza-politikak.
   • Prezio-gerrak.
   • Prezioan lidergoa.
2. Kolusiozkoa (Kartela Osatuz):

   Kontsumitzaileen kalterako da. Gobernuak lehia askea babesten du (akordioak debekatuz), baina oso zaila da kartela dagoela frogatzea.

   Kartelak: Prezioa alde batera utzita lehiatzen dira, merkatu banaketa eginez.

Monopolioa

Enpresa bakar batek osatzen du eskari osoa. Berak du prezioa eta ekoizpen kopurua erabakitzeko ahalmena. Adibidez: Lurraldebus.

Merkatuan Sartzeko Hesiak

1. Baliabide bat eskuratzeko esklusiba.
2. Lege-eskubideak izatea:
   • A) Patenteak (Pribatua): Lege-babesa lortu, asmakizuna egin duenari ustiatzeko eskubidea denbora jakin baterako emanez. Bi aukera: patentea saldu edo oinordetzan utzi.
   • B) Administrazio-emakidak (Publikoa): Sektore publikoak enpresa bati uzten dio eskubide honen ustiaketa aldi baterako.
3. Emandako zerbitzuen ezaugarriak.
4. Kostu abantailak.