Mineralak, Arrokak eta Prozesu Geologikoen Gida

Mineralak eta Arrokak

Mineralak: Prozesu ez-organiko geologikoen bidez sortutako solido natural eta homogeneoak dira.

Arrokak: Mineral baten edo batzuen agregatu naturalak dira; edo, bestela, animalia-jatorriko substantzia ez-mineralen agregatuak, kontsolidatu gabeko metakinak eta fase likido lurrunkorretan daudenak.

Lurrazaleko Prozesu Dinamikoak

Lurrazalak hainbat prozesu dinamiko jasaten ditu denbora geologikoan zehar, arroka mota batzuk beste mota bat bihurtzeko:

• Material guztiak urtuta daude (magma). Tenperatura altua dutenez, magmaren dentsitatea jaitsi eta gainazalerantz doa. Intrusio magmatikoak sortzen dira, inguruan dauden arroka solidoak zeharkatzean.
• Magma lurrazalaren barnean poliki hozten da, plutoiak edo batolitoak eratuz.
• Magma lurrazalaren kanpoan solidotzean, laba-koladak edo harri bolkanikoak eratzen dira.
• Materialen meteorizazioa, higadura, garraioa eta sedimentazioa gertatzen dira.
• Sedimentuek, duten pisuaren eraginez, hondoratu egiten dira: subsidentzia.
• Sedimentuak tenperatura (T) eta presio (P) altuen eraginez trinkotu eta zementatu egiten dira: diagenesia. Horrela, harri sedimentarioak sortzen dira.
• Harri sedimentarioak eremu sakonetara doazen neurrian, P eta T handitzen dira eta harri horiek eraldatu egiten dira urtzera iritsi gabe: metamorfismoa. Arroka metamorfikoak eratzen dira.
• Arroka metamorfikoak hondoratzean, tenperatura handitu eta urtu egiten dira.

Magmatismoa eta Metamorfismoa

Magmatismoa: Magma bat sortzen denetik solidotu eta arroka magmatiko bihurtzen den arteko prozesu guztien multzoa da.

Metamorfismoa: Arroka batek, egoera fisikoa aldatu gabe, izaten dituen egiturazko transformazio eta transformazio mineralogikoen multzoa da. Transformazio horiek presioak, tenperaturak edo biek gora egiten dutelako gertatzen dira; batzuetan, fluido kimikoki aktiboek parte hartzen dute eta arrokaren konposizio kimikoa alda daiteke.

Metamorfismoaren faktoreak:

• Tenperatura handitzea
• Presioa handitzea
• Fluido kimikoki aktiboak
• Denbora

Beste Prozesu Geologiko Batzuk

Metasomatismoa: Ozeano-dortsalen inguruan gertatzen da. Itsasoko ura, oraindik bero dagoenean, lurrazal eratu berriaren arrakaletan barrena mugitzen da. Ioi disolbatu asko dituzten fluido beroak daudenean eta hauek harrien poroetatik zirkulatzean, harrien konposizioa aldatzen dute.

Modelatu karstikoa: Lurrazaleko erliebe hedatueneko, konplexuenetako eta interesgarrienetako bat da.

Meteorizazioa: Mazizoaren azalean eta barnean gertatzen den prozesua da.