Odol- eta linfa-sistemak: bihotza eta odolaren funtzioak

Odol- eta linfa-sistemak

Odol-sistema

Osagaiak:

• Bihotza
• Odol-hodiak: arteriak, zainak eta kapilareak.
• Odola

Linfa-sistema

Osagaiak:

• Ganglio linfatikoak
• Linfa-hodiak: zain linfatikoak eta kapilar linfatikoak.
• Linfa

Bihotzaren soinua eta gastu kardiakoa

Bihotzaren soinua: Balbulak bi motatako itxiera sortzen dituzte: trikuspidala eta mitrala (aurikula eta bentrikulu artekoak) eta sigmoideak (bentrikuluetatik arterietara doazenak).

Gastu kardiakoa: Minutu batean bihotzak bonbatzen duen odol-bolumena: 5–6 l/min.

Bihotzaren eroapen intrintsekoa

Bihotzak mugimendu propioa du; borondatez kanpokoa da. Eroapen sistema propioa dauka; nerbio-sistemak parte hartzen du azkartzeko eta moteltzeko.

• Nerbio-sistema autonomoa (begetatiboa) bihotza modulatzeko arduraduna da.
• Eskumako aurikulako zelula berezi batek seinale elektrikoa sortzen du: nodo sinu-aurikularra (nodo SA). Nodo hori sortutako seinalea nodo aurikular-bentrikularrera (nodo AV) heltzen da eta handik bihotz osoan zabaltzen da.
• Uzkurketa: sistolea. Erlaxazioa: diastolea.

Presio arteriala eta odol-zirkulazioa

Presio arteriala: odolaren presioa arterien paretan. Adibidez: 140/60 mmHg.

Odol-zirkulazioa:

• Zirkulazio nagusia (sistemikoa): ezkerreko bentrikulatik ateratzen da eta pasatzen da: aorta, giltzurrun-arteria, kapilarra, giltzurrun-bena, beheko kava-zaina eta bihotzera heltzen da.
• Zirkulazio txikia (pulmonala): bihotza → birika-arteria → birikak → birika-benak → bihotza.

Odol-hodiak

• Arteriak: arteriolak.
• Kapilarrak: arteriolen eta benulen artekoak.
• Benak: benulak.

Denak geruzadunak dira, kapilarrak izan ezik; hauek geruza bakarrekoak baitira.

Arterioesklerosia

Arterien hormetan plakak eratzen dira; elastikotasuna galtzen da eta odol-zirkulazioa txarra izaten da. Tronboak eta bestelako konplikazioak sor daitezke. Kasu larrietan heriotza eragin dezake.

Odola

Plasmaren konposizioa:

• Ura: %91.
• Molekula ez-organikoak: gasak (O2 eta CO2) eta gatz mineralak.
• Molekula organikoak: proteinak: albumina eta globulina.

Zelulak (osagai zelularra): eritrozitoak (globulu gorriak), leukozitoak (globulu zuriak), plaketoak (tronbozitoak).

Odolaren funtzioak

• Garraioa: O2 eta CO2, nutrienteak, hormonak, hondakinak eta metabolismoaren produktuak garraiatzen ditu.
• Elikadurari laguntzea: nutrienteak xurgatu eta banatzen ditu.
• Sistema immunitarioa: defentsako zelulak eta molekulak infekzio-lekuetara garraiatzen ditu.
• Tenperatura eta pHaren erregulazioa: gorputzaren tenperatura eta pH-a erregulatzen laguntzen du.