Odoljarioak eta Traumatismoak: Lehen Laguntzak

Odoljarioak

• Metrorragia: Menstruazio garaitik at gertatzen den umetokiko odoljarioa.
• Melenas: Digestio aparatuko odoljarioa, odol beltz kolorekoa.
• Sailkapena:
  • Zorrotzak: Denbora gutxian odol asko galtzea.
  • Kronikoak: Denbora luzeago batean gertatzen direnak.
• Otorragia: Belarri zulotik odola ateratzea. Ez estali belarri zuloa gelditzeko.
• Hemoptisia: Flemaren bitartez odola kanporatzea (ahotik), biriketatik datorrena.
• Hemorroideak: Ondesteko anpuluan dauden eta uzkiraino iristen diren zainak. Hemorroidalak dilatatzea (kanpokoak edo barnekoak).
• Epistaxia: Sudur zuloetatik isurtzen den odoljarioa.
  • Aurre-aldekoa: Ohikoena, odola sudur zuloetatik ateratzen da.
  • Atze-aldekoa: Ez da ohikoena, odoljarioa faringetik behera izaten da.
• Hematemesia: Digestio aparatuko, zehazki urdaileko, odoljarioa. Botaka egitean kanporatzen da.
• Bizkarrezur-traumatismoa: Bizkarrezurreko lesioa da. Bizkarrezur-muinean, nerbio-sisteman eta bizkarrezurreko egituran eragiten du.

Traumatismoak

Bularraldeko eta Garezurreko Traumatismoak

• Motak: Bularrekoak, aurpegikoak, garezur-ganbara, haustura soilak, garuneko lesioak, garezur-oinarrikoak, masailezur eta aurpegikoak.
• Bularraldeko traumatismoak (bularraldean, biriketan, bihotzean):
  • Saihets-hezurren haustura.
  • Bularrezur-hausturak.
  • Pneumotorax traumatikoa (pleura barruan airea sartzea).
  • Hemotorax traumatikoa (pleura barruan odola agertzea).
  • Diafragmaren haustura.
  • Trakeobronkiala (asfixiaz hil daiteke).
  • Saihets-hezurretako bularraldeko kolpeak.

Gorputz Adarrak eta Mekanismoak

• Gorputz adarretako traumatismoa:
  • Artikulazioetan: Lotailu-bihurrituak (esginzeak) eta lokadurak (luxazioak).
  • Hezurretan: Hausturak.
• Traumatismoen sailkapena:
  • Traumatismo irekiak: Ehuna puskatzen da (arma zuri, su-arma edo bien ondorioz).
  • Traumatismo itxiak: Ehuna puskatu gabe izaten da:
    • Zuzeneko mekanismoa: Kolpe garbi handi baten ondorioz.
    • Zeharkako mekanismoa: Presioaren ondorioz, azelerazio edo deselerazioaren eraginez.

Garezur-entzefalikoa eta Sabela

• Garezur-entzefalikoa: Lesio fisiko edo kolpe handi baten ondoriozko kaltea:
  • Azkartze edo inpaktu batengatik (muturrekoa, ostikada).
  • Abiadura moteltzeagatik (kotxe-istripua, gerriko gabe).
  • Konpresioagatik (burura zerbait erortzea).
  • Barneratzea edo zulatzea (tiroa).
• Sabeleko traumatismoak: Sabeleko lesio larria da, kolpe handi edo zauri sarkorrengatik gertatzen dena.