Prozesu Genetiko Nagusiak: Erreplikazioa eta Transkripzioa

DNA Erreplikazioa

Haste-fasea

• Lehenengo abiapuntu deritzon nukleotido-sekuentzia batek haste-seinale gisa jokatzen du.
• Helikasak (entzima) DNAren bi harizpien arteko hidrogeno zubiak apurtzen ditu, harizpiak bananduz.
• Topoisomerasak (entzima) tentsioak konpontzen dituzte, harizpiak ebakiz eta elkartuz.
• Proteina egonkortzaileek bi harizpiak bananduta mantentzen dituzte.
• Harizpiek erreplikazioko urkila eratzen dute, eta erreplikazioko burbuila sortzen da.

Luzatze-fasea

Harizpi gidaria (Jarraitua)

• Primasak (entzima) 10 nukleotidoko RNA zati txikiak (hasleak) jartzen ditu DNA harizpian.
• DNA Polimerasa III-k (entzima) hasle horietatik abiatuta DNA harizpi berria sortzen du (5’→3’ noranzkoan).
• Harizpi hau jarraitua denez, harizpi gidaria deritzo.

Harizpi jarraitzailea (Etenkakoa)

• RNA Polimerasak beste DNA-harizpian (antiparaleloa) 40 nukleotido sintetizatzen ditu, haste-seinaletik 1.000 nukleotidotara.
• DNA Polimerasa III-k 1.000 DNA-nukleotido sintetizatzen ditu, Okazaki zatiak sortuz.
• DNA Polimerasa I-ek RNA zatiak kendu eta DNA zatiez ordezkatzen ditu.
• DNA Ligasek sintetizatutako DNA zatiak elkartzen ditu, harizpi jarraitzailea sortuz (ez da jarraitua).

Transkripzioa Eukariotoetan

Hastea

• RNA Polimerasa II promotorean finkatzen da.
• Sekuentzia garrantzitsuak: CAAT eta TATA.
• Aurretik transkripzio-faktore orokorrak finkatu behar dira.

Luzatzea

• Sintesia 5’→3’ noranzkoan gertatzen da.
• 30 nukleotido transkribatu ondoren, 5’ muturrean txano bat (7-metil GTP) eransten da.
• Txanoari esker, exonukleasa entzimek ez dute pre-mRNA suntsitzen.

Amaitzea

• DNA-ko TTATTT sekuentziara heltzean amaitzen da.
• Horrek pre-mRNAn AAUAAA sekuentzia eratzea eragiten du (poliadenilazio-seinalearen sekuentzia).
• 10-35 nukleotido geroago, entzima batzuek pre-mRNA eta RNA Polimerasa banantzen dituzte.
• Poli-A Polimerasa entzimak 3’ muturrari poli-A isatsa eransten dio, exonukleasen aurrean babesteko.

Heltzea (Splicing)

• Prozesua nukleoan gertatzen da.
• Erribonukleoproteina nuklear txikiek (snRNP) parte hartzen dute.
• Proteinekin elkartzean esplizeosomak eratzen dira.
• Esplizeosomak intronak banantzen ditu.
• RNA Ligasek exonak itsasten dituzte.
• tRNAk eta rRNAk ere heltzeko prozesua egin behar izaten dute.