Rosalía de Castro e o Rexurdimento Galego: Obra e Legado

Rosalía de Castro: Pionera do Rexurdimento Galego

Rosalía de Castro foi a principal responsable do Rexurdimento Galego decimonónico, xunto a Eduardo Pondal e Manuel Curros Enríquez.

Obra Literaria de Rosalía

• A súa escrita foi innovadora (Cantares Gallegos) pero tamén intimista (Follas Novas).
• As súas dúas obras máis importantes estaban en galego e en verso.
• O Día das Letras Galegas conmemora a publicación de Cantares Gallegos o 27 de maio de 1863, a primeira obra publicada completamente en galego.

Biografía de Rosalía de Castro

• Nacemento e falecemento: Naceu o 24 de febreiro de 1837 e faleceu o 15 de xullo de 1885.
• Orixe familiar: Filla de fidalga e seminarista.
• Etapas da vida: Infancia en Padrón, xuventude en Compostela.
• Matrimonio: En 1856 viaxou a Madrid, onde coñeceu a Manuel Murguía, con quen casou en 1858.
• Vida persoal: Tiveron vidas non fáciles e sete fillos.
• Morte e legado: Morreu en Padrón por un cancro e está soterrada no Panteón de Galegos Ilustres.

Cantares Gallegos (1863)

• Obra fundamental do Rexurdimento e a primeira escrita totalmente en galego.
• O seu prólogo reivindica o galego e denuncia o menosprezo do que era obxecto.
• Composta por 36 poemas escritos a partir de cantigas de tipo popular.
• Temáticas principais:
  • Descricións de tipos e costumes.
  • Denuncia das inxustizas sociais producidas pola emigración.
  • Poemas de temática amorosa e intimista.

Follas Novas (1880)

• Segundo poemario, máis profundo, persoal e filosófico.
• Conta cun prólogo en prosa e 137 poemas distribuídos en cinco libros: Vaguedás, Do íntimo, Varia, Da terra e As viúdas de vivos e as viúdas de mortos.
• Agrúpanse en dous grupos temáticos principais:
  • Poesía subxectiva (Vaguedás, Do íntimo): Reflexións sobre a escrita feminina, a soidade, a existencia e as vivencias íntimas.
  • Poesía obxectiva (Da terra, As viúdas de vivos e as viúdas de mortos): Carácter social e costumista, solidariedade cos oprimidos e a situación da muller.
• O libro Varia inclúe poemas de ambos os dous grupos.
• Follas Novas é innovador pola súa temática e pola gran liberdade e complexidade métrica, combinando métricas e diferentes estrofas.

Legado de Rosalía de Castro

Rosalía de Castro foi unha escritora innovadora, clave na recuperación e dignificación do galego. Foi unha muller e feminista adiantada ao seu tempo.

O Prerrexurdimento (1800-1863)

• As obras deste período estaban espalladas en revistas e xornais.
• Son importantes os Xogos Florais (A Coruña, 1861), certames literarios coa finalidade de recuperar a identidade galega. Os poemas presentados foron despois recollidos nunha antoloxía poética chamada Álbum de la Caridad.

Precursores do Rexurdimento

• Xoán Manuel Pintos: A Gaita Gallega (1853)
  • É a obra máis importante do século XIX antes de Cantares Gallegos.
  • Combina cantigas sociais con poemas costumistas.
  • Escrita en latín, castelán e galego.
• Francisco Añón: A Galicia (1861)
  • Premiado con accésit nos Xogos Florais de 1861.
  • Publicado no Álbum de la Caridad en 1862.
  • Fai unha chamada a Galicia para que recupere a súa dignidade; o eu poético é un emigrado.
• Alberto Camino: O Desconsolo

Produción Literaria na Primeira Metade do S. XIX (ata 1846)

• Textos propagandísticos
• Poesía:
  • Nicomedes Pastor Díaz: Alborada (tema amoroso).
  • Vicente Turnes: Poemas, vilancicos, diálogos.
• Teatro:
  • Antonio Benito Fandiño: A Casamenteira.

Fragmentos de Obras do Prerrexurdimento

A Alborada (Nicomedes Pastor Díaz):

¡Ay, miña pequeniña! ¡Qu'ollos bonitos tés! ¡Qué briladores! ¡Case salta á alma miña, E vendo os teus colores, Ver me parece todos os amores! Agora qu'a alborada ...

A Galicia (Francisco Añón):

Ay esperta, adorada Galicia, D'ese sono en q'estás debruzada; D'o teu rico porvir a alborada Po-l'o Ceo enxergándose vay. Xa cantando os teus fillos te chaman, E c'os brazos en cruz se espreguizan... Malpocados! O q'eles cobizan É un bico d'os labios d'a Nay...

A Gaita Gallega (Xoán Manuel Pintos):

Óu Galicia, Galicia boi de palla canta lástima ten de ti o Gaiteiro! O aguillón que che meten é de aceiro e con el muita forza te asoballa...

O Desconsolo (Alberto Camino):

Desta fontiña á beira froleada sentado á sombra dun chorón estou; doído o peito, alma esconsolada...