Sobietar Batasunaren eroriaren ondorioak: Mundua eta Europa

Munduko orden berria

1990ean Sobietar Batasuna erori zen eta, horrekin batera, mundu sozialistaren gainbehera hasi zen. Geratu ziren Cuba, Ipar Korea eta Vietnam, baina ez zuten indar politiko handirik.

AEBen nagusitasuna eta esku-hartzeak

Gerra Hotza amaitu ondoren, Amerikako Estatu Batuak etsaia gabe geratu ziren, eta mundu potentzia bakarra bilakatu ziren. Nahi izan zuten tokietan esku-hartu eta politikak bultzatu zituzten; nahi zuten lekuetan sartu ziren eta eragin handia izan zuten.

Interbentzio nagusiak

AEBek hainbat lekutan esku-hartu zuten politikoki edo militarki. Adibidez:

• Kuba — AEBek hainbat operazio eta presio egin zituzten.
• Somalia — Somalian matxinada eta egonkortze saiakeretan AEBek esku-hartu zuten; bonbardaketak eta gatazka militarrek ikusgai izan ziren.
• Afganistan — AEBek Afganistanen ere sartu ziren; 2001ean, Al-Qaeda erakundeak Estatu Batuetan egindako aireko atentatuen ostean (hegazkinekin egindakoak), AEBek lehenbiziko aldiz kolpe latz bat jasan zuten eta erantzun militar zabala hasi zuten.
• Irak — Istripu gehienetan Iraken ere esku-hartu zuten, Saddam Hussein boteretik kendu zuten.
• Libia — Libian bonbardaketa eta esku-hartzeak gertatu ziren, eta petrolioaren gaineko interesak nabari izan ziren.
• Siria — Siriako egoeraren inguruan ere esku-hartze saiakerak izan ziren, Al-Assad kenarazteko helburuarekin, baina egoera konplexuak nazioarteko erantzunak ekarri zituen.

Nazioarteko oztopo berriak

Hortik aurrera, AEBek bi arazo nagusi izan zituzten nahi bezalako eragin global baterako: Errusia eta Txina. Ipar Korea, Txinarekin muga partekatzen duenez, AEBek ez zuten beti ausardia izan sartzeko edo aldaketak inposatzeko.

Azken finean, Amerikako Estatu Batuek mugak izan zituzten nazioarteko esparruan eta beren jardueren muga eta eraginaren neurriak agerian geratu ziren.

Europa berria

1990ean, Sobietar Batasunaren desagertzeak Europako mapa politikoa errotik aldatu zuen.

Mugimendu eta estatu berrien sorrera

Sobietar Batasuna 15 estatu independente gehiagotan banatu zen; batzuk Asian kokatu ziren (adibidez, Turkmenistan, Kazakhstan...), eta beste batzuk Europa aldean (adibidez, Errusia, Lituania, Georgia...).

Yugoslavia ere zatitu egin zen eta zenbait estatu berri sortu ziren (adibidez, Kroazia, Eslovenia, Serbia...).

Txekoslovakia banatu zen, eta ondorioz Errepublika Txekiarra eta Eslobakia sortu ziren.

Alemaniaren berrantolaketa

Alemaniako Errepublika Demokratikoa (Ekialdea) eta Alemaniako Errepublika Federala (Mendebaldea) batu egin ziren, eta Alemania berriro batasunean bilakatu zen.

Europar Batasuna eta NATOren zabalkundea

Europar Batasuna, hasieran mendebaldeko eremura mugatua, pixkanaka Europa osora zabaldu zen; horrek mapa politikoa hamarkada batean asko eraldatu zuen. Era berean, NATOk ere espazio europarrean kide berriak hartu zituen eta eragin militar/ politikoa hedatu zen.

Erreferentzia politikoak eta aldaketak ekialdean

Bi erreferentzia politiko nagusi nabarmentzen ziren: Alemania (nolabaiteko erregulatzaile rolarekin, hainbat uneetan Angela Merkel bezalako buruzagiek ordezkatu zuten) eta Errusia (Putinek gidatuta geroz eta eragin handiagoa izan zuena). Sobietar Batasunaren eroriaren ondoren, Errusia ekonomia eta sistema politiko berrantolatzen saiatu zen; gero, berriz, Europa eta mundu mailan eragin handia izatera iritsi zen.

Aldaketa gehienak Europako ekialdean izan ziren, sozialismoaren erorketa eta merkatu-demokrazien sarrera nabariak zirela-eta. Bielorrusia herrialdeak, ordea, sozialismoaren antza gehiago mantendu zuen; bertako lidergoak sistema batzuk jarraitu zituen.

Laburbilduz, Europar Batasuna eta Europako mapa politikoa hamarkada batean nabarmen aldatu ziren, estatu berrien sorrera eta erakunde europarren zabalkundearekin.