Stalinen Garaia eta Deskolonizazioa: Historiaren Gakoak

Stalinen Garaia eta Herri Demokrazien Bilakaera

Stalinen garaian, Bigarren Mundu Gerraren amaieran, Armada Gorriak Europako zortzi estatu okupatu zituen: Polonia, Txekoslovakia, Hungaria, Jugoslavia, Albania, Errumania, Bulgaria eta Alemaniaren zati bat. Alemania eta Txekoslovakia izan ezik, gainerako guztietan tradizio demokratikoa oso ahula izan zen.

Estalinismoa eta Bere Ezaugarriak (1945-1948)

1945etik 1947/48ra bitartean, "herri demokrazien" garaia bizi izan zen, kapitalismoaren eta komunismo sobietarraren arteko hirugarren bidea bilatzen zuena. Honakoak izan ziren ezaugarri nagusiak:

• Ekonomia bikoitza: Jabetza pribatua eta nazionala uztartu ziren (naziekin kolaboratu zutenen jabetzak nazionalizatu ziren).
• Nekazaritza-erreforma: Latifundismoaren aurkako neurriak hartu ziren, batez ere Hungarian.
• Sistema politiko pluralista: Komunistak Bulgarian, Txekoslovakian eta Jugoslavian bakarrik ziren indartsu hasieran.

Herri demokrazia horiek autonomia mugatua izan arren, ez ziren izan soilik mozorrotutako erregimen estalinistak. Giro hau hiru arrazoirengatik garatu zen: (a) koalizio antifaxistek lankidetza giroa sortu zutelako; (b) herrialde gehienetan komunistak ahul zirelako; eta (c) Stalinek Jaltako gailurrean hauteskunde libreak agindu zituelako.

Gerra Hotza eta Estalinizazio Prozesua

1947/48tik aurrera, Gerra Hotzak eraginda, herri demokrazien estalinizazioa hasi zen. Testuinguru honetan hainbat gertaera garrantzitsu izan ziren:

• Bonba atomikoa (1945) eta Trumanen doktrina zein Marshall Plana (1947).
• NATOren sorrera eta Alemania Federala (1949).
• Kominform (1947), COMECON (1949) eta Varsoviako Ituna (1947/1955).
• Koreako Gerra (1950-53).

Estalinizazioaren Ezaugarri Nagusiak

1948tik aurrera, ekonomian nazionalizazioa eta nekazaritzaren kolektibizazioa (1949tik aurrera) nagusitu ziren, minifundismoa gainditzeko asmoz. Industrializazio bizkorra bultzatu zen, 1951-67 artean % 7-8ko hazkundea lortuz, nahiz eta kontsumitzaileen eta nekazarien kalterako izan.

Sistema politikoan, alderdi bakarreko sistema ezarri zen (Jdanoven teoria). Disidenteen "garbiketa" gogorrak egin ziren (1948-51), eta liderraren kultua zein Eliza katolikoaren zapalkuntza nagusitu ziren. 1953an Stalin hil zen, eta 1956an, Nikita Khrustxevek Stalinen aurkako kritika latzak egin zituen XX. Kongresuan, aldaketak iragarriz.

Deskolonizazio-prozesua Munduan

Europako potentzia nagusiek inperio kolonial izugarriak eratu zituzten, baina Bigarren Mundu Gerraren ostean, hauek desegiten hasi ziren deskolonizazio prozesuaren bidez. Faktore nagusiak metropolien ahultasuna eta nazionalismoaren hedapena izan ziren.

Krisia eta Elite Berrien Sorrera

1929ko krakak eta Depresio Handiak harreman ekonomikoak kaltetu zituzten. Prozesu hau gizarte-egitura errotuak zituzten lekuetan errazagoa izan zen. Burgesiatik sortu ziren "guraso fundatzaile" gisa aritu ziren buruzagiak; horietako asko Mendebaldean heziak ziren, baina beren herrialdera itzultzean jatorrizko kultura-balioak berreskuratu zituzten.

Indiaren Zatiketa eta Independentzia

Asiako deskolonizazioan, Indostaneko penintsularen independentzia lehen urrats erabakigarria izan zen. Prozesu azkarra izan bazen ere, arazo handiak sortu ziren. 1947an, arrazoi erlijiosoetan oinarriturik, bi estatu sortu ziren: Indiako Batasuna eta Pakistan. Erresuma Batuko gobernu laboristak banaketa hau bultzatu zuen deskolonizaziorako bide gisa.