Udalen eta Probintzien Antolaketa eta Eskumenak

Udalen Eskumenak eta Antolaketa

Udalen eskumenak

• Hirigintza: hirigintza-antolamendua, ondare historikoaren babesa eta kudeaketa, babes publikoko etxebizitzaren sustapena, eta eraikuntzen mantentzea eta birgaitzea.
• Hiri-ingurumena: parke eta lorategi publikoak, hiri-hondakin solidoen kudeaketa eta hiri-eremuetako kutsaduraren aurkako babesa.
• Uraren zikloa: edateko uraren etxeko hornidura eta hondakin-uren ebakuazioa eta tratamendua.
• Azpiegiturak: bide-azpiegiturak eta bestelako ekipamenduak.
• Gizarte zerbitzuak: gizarte-premia egoeren ebaluazioa eta informazioa, eta gizarte-bazterkeria egoeran dauden pertsonei arreta ematea.
• Segurtasuna: tokiko polizia, babes zibila eta suteak itzaltzea.
• Mugikortasuna: trafikoa, aparkalekuak, mugikortasuna eta garraio kolektiboa.
• Turismoa: informazio turistikoa.
• Merkataritza: azokak, hornidurak, merkatuak, lonjak eta kale-merkataritza.
• Osasuna: herri-osasungarritasunaren babesa.
• Hilerriak: hilerriak eta hileta-jarduerak.
• Kirola: kirolaren eta kirol-instalazioen sustapena.
• Kultura: kulturaren eta kultura-ekipamenduen sustapena.
• Hezkuntza: Haur Hezkuntzako, Lehen Hezkuntzako edo Hezkuntza Bereziko zentro publikoen eraikinen kontserbazioa, mantentzea eta zaintza.
• Teknologia: herritarrek informazio eta komunikazio teknologien erabilera eraginkor eta jasangarrian parte har dezatela sustatzea.

Eskaini beharreko zerbitzuak biztanleriaren arabera

• Udalerri guztietan: argiteria publikoa, hilerria, hondakin-bilketa, kale-bideen garbiketa, edateko uraren etxeko hornidura, estolderia, herriguneko irisbideak eta herri barruko bideen zoladura.
• 5.000 biztanletik gora: aurrekoez gain, parke publikoak, liburutegi publikoa eta hondakinen tratamendua.
• 20.000 biztanletik gora: aurrekoez gain, babes zibila, gizarte-bazterkeria egoeran dauden pertsonei arreta, suteak itzaltzea eta erabilera publikoko kirol-instalazioak.
• 50.000 biztanletik gora: aurrekoez gain, bidaiarientzako hiri-garraio kolektiboa eta hiri-ingurunearen babesa.

Udalen finantzaketa

• Estatuaren eta autonomia-erkidegoen transferentziak:
  • Baldintzatuak: helburu zehatz baterako.
  • Baldintzarik gabekoak: banaketa-irizpideetan oinarrituta (biztanleria, zerga-ahalegina, langabezia-tasa, etab.).
• Berezko baliabideak:
  • Tasak: zerbitzu publikoen erabileragatik.
  • Udal-mailako zergak: ibilgailuen, ondasun higiezinen, eraikuntzen eta obren gaineko zergak.

Udal antolaketa

• Gobernu kolegiatua:
  • Alkatea
  • Alkateordea
  • Zinegotzi ordezkariak
• Gobernu Batzordea
• Udalbatza edo Osoko Bilkura:
  • Zinegotzi guztiek osatua.
• Informazio Batzordeak (5.000 biztanletik gorako udalerrietan)
• Kontuen Batzorde Berezia

Probintzien Antolaketa eta Eskumenak

Jatorri historikoa

• XIX. mendearen hasieratik arrazionalizazio saiakerak egin ziren, batez ere Frantziako Iraultzatik eratorritako ereduetan oinarrituta.
• 1833an Javier de Burgosen proposamena onartu zen Espainian, egungo probintzia-mapa finkatuz.

Egungo esanahia eta organoak

• Konstituzioan onartuta daude tokiko erakunde gisa.
• Kongresurako eta Senaturako hauteskunde-barrutiak dira.
• Organo nagusia diputazio probintziala da.
• Salbuespenak daude:
  • Probintzia bakarreko autonomia erkidegoak (adibidez, Asturias, Murtzia).
  • Uharteetako lurraldeak (kabildoak eta kontseiluak dituzte).
  • Euskal Autonomia Erkidegoa (EAE), non Foru Aldundiek betetzen duten haien funtzioa.

Hauteskunde sistema

• Hautaketa sistema zeharkakoa da; ez dago hauteskunde zuzenik diputazioetarako.
• Diputatuak udal hauteskundeen emaitzen arabera aukeratzen dira, zinegotzien artean eta proportzionalki.
• Diputatuek presidentea aukeratzen dute beren artean.

Probintzien eskumenak

• Udalerrien arteko koordinazioa.
• Kooperazioa eta asistentzia juridiko, ekonomiko eta teknikoa, bereziki gaitasun txikiagoko udalerriei.
• Udalaz gaindiko zerbitzu publikoak eskaintzea.
• Probintziaren interes orokorrak babestea eta kudeatzea.
• Garapen ekonomiko eta soziala sustatzea.