Los Cancioneiros, Autores y Cantigas de Amigo en la Lírica Gallegoportuguesa

Os cancioneiros

Todos os textos chegaron a nosa través de cancioneiros, consérvanse tres:

• CANCIONEIRO DE AJUDA: Consérvase en Lisboa, conserva case 310 cantigas, case todas de amor.
• CANCIONEIRO DA BIBLIOTECA NACIONAL: En Lisboa tamén, foi copiado en Italia. É o máis completo, ten 1700 pezas de todos os xéneros.
• CANCIONEIRO DA VATICANA: Consérvase na Biblioteca do Vaticano, onde foi encontrado. Ten 1200 composicións de todos os xéneros.

Tamén temos outros pergamiños menores que recollen a lírica galego-portuguesa, como o PERGAMIÑO VINDEL, que conten as 7 cantigas de Martín Codax, e o PERGAMIÑO SHARRER, que conten a letra e a música das cantigas de D. Denís.

Autores e intérpretes

• TROBADOR: Membro da nobreza que no seu tempo de lecer compuña as cantigas, ás veces mesmo as interpretaba.
• SEGREL: Pertencia á pequena nobreza, á fidalguía, interpretaba as súas propias composicións.
• XOGRAR: Estaba na escala máis baixa dos tres, era o intérprete en prazas e castelos das cantigas que compuñiamos trobadores, moitas veces acompañado de instrumentos.
• MENESTREL: Encargábase da parte musical.
• SOLDADEIRA: Mulleres que participan no espectáculo acompañando aos xograres con cantos e bailes. A máis criticada foi María Balteira.

A cantiga de amigo

Son breves composicións en que unha voz feminina, moza solteira e namorada, se dirixe ao seu amado, normalmente ausente, aparece sempre citado como o seu amigo. É o xénero máis representativo da lírica galego-portuguesa.

Orixe

Son superviventes modernizadas da primitiva escola lírica galego-portuguesa, que tras seren estilizadas, refinadas e depuradas polos trobadores, se converteron nun produto artístico de primeira orde.

Tema

É o amor dunha muller polo seu amigo, normalmente ausente. O autor é sempre un trobador masculino que finxe voz feminina.

Recursos formais

Empregan técnicas repetitivas. Entre os recursos repetitivos máis habituais son:

• Paralelismo: Recurso expresivo baseado na repetición de versos, ideas ou construcións sintácticas con leves variacións.
• Leixaprén: Recurso propio das cantigas de amigo que relaciona cada parella de estrofas coa parella seguinte.
• Refrén: Verso que se repite ao final de cada unha das estrofas.

Tipos de cantigas de amigo

• Bailadas: Unha rapaza expresa a alegría que lle produce o namoramento e convida as compañeiras a bailar.
• Barcarolas ou mariñas: Presentan o mar como elemento común.
• Cantigas de romaría: Desenbérvense ao pé dunha ermida un día de romaría cando se produce ou se desexa o encontro entre a rapaza e o amigo.
• Albas ou alboradas: Están localizadas nesa hora do amencer cando os amantes deben interromper o encontro amoroso.