Os Decretos de Nova Planta e as Reformas de Filipe V

Contexto: A Guerra de Sucesión

No ano 1701, Filipe V foi recoñecido herdeiro das Coroas Hispánicas polas Cortes de Castela. Isto produciu a Guerra de Sucesión. Dentro deste conflito, algúns reinos apoiárono xunto ao seu sistema centralizador, mentres que os da Coroa de Aragón apostaban pola monarquía pactista de Carlos de Austria.

As Reformas Borbónicas de Filipe V

Filipe V é recoñecido Rei de España no Tratado de Utrecht (1713). Desde entón, introduce reformas políticas e administrativas inspiradas no modelo francés co obxectivo de aumentar o grao de centralización política e de unificación lexislativa e institucional.

Reformas na Península

Impón a Lei Sálica coa que se reserva o trono aos herdeiros varóns. Reduce o número de Consellos, incrementando as funcións do Consello de Estado e o de Castela. Potenciou as Secretarías de Despacho, que se encargaban de numerosos asuntos; o secretario de Estado foi o antecedente do que é un Primeiro Ministro. Increméntanse os capitáns xenerais, que eran os representantes territoriais do poder real ao eliminar os vicerreis (agás o de Navarra). Creou os intendentes, encargados do exército e do fomento económico. Iniciou a transformación dos reinos medievais en provincias e capitanías. Diminúe o poder das Cortes, que só se reuniron para o xuramento dos herdeiros á Coroa; só se mantiveron as Cortes de Navarra e Castela, que pasaron a reunirse só cos representantes das cidades.

Reformas en América

En América mantivéronse os vicerreinados de Nova España e Perú, creouse o de Granada (1717) e establecéronse os intendentes. A Casa de Contratación trasladouse a Cádiz. No 1739 impúxose o sistema de navíos soltos ou de rexistro e créanse compañías comerciais para unha determinada zona.

O rei convértese en monarca absoluto coa única limitación da Divina Providencia.

Os Decretos de Nova Planta e o seu Impacto na Coroa de Aragón

Debido ao apoio cara a Carlos de Austria por parte da Coroa de Aragón, foron considerados rebeldes e perderon a súa autonomía política. Filipe V aboliu os seus privilexios forais progresivamente:

• No 1707: Aragón e Valencia
• No 1715: Mallorca
• No 1716: Cataluña

Impuxo as leis de Castela. Tamén se suprimiron as institucións particulares (Cortes, Deputacións e Consellos), substituídas por algunhas inspiradas no modelo castelán. Cos Decretos de Nova Planta, os reinos transformáronse en provincias gobernadas por un capitán xeral. As aduanas interiores suprimíronse e modificáronse os tribunais xudiciais creando Audiencias, imitando ás de Castela. O castelán substitúe ao catalán na administración.

Particularismos Subsistentes

Con todo, subsistiron moitos particularismos políticos e xurisdicionais:

• Mantemento de privilexios forais e réximes especiais en Navarra e nas provincias vascas.
• Mantemento de autoridade e xurisdición de señoríos particulares.
• A irracionalidade administrativa, con provincias, intendencias e alcaldías.