Deformacións da codia terrestre: Dobras, fallas e diaclasas

Dobras ou pregues

As dobras son ondulacións do terreo causadas por compresión sen romper a codia. Nunha dobra, poden identificarse os seguintes elementos:

• Charneira: parte de maior curvatura dos estratos.
• Flancos: zonas situadas a ambos os lados da charneira.
• Núcleo: parte central.
• Plano axial: plano imaxinario que pasa pola charneira e divide a dobra en dúas partes.

As dobras poden clasificarse en:

• Anticlinais: capas máis antigas no núcleo e cubertas polas máis modernas. Se o plano axial é vertical, a charneira está enriba e os flancos apuntan cara abaixo.
• Sinclinais: capas máis modernas forman o núcleo da dobra e están cubertas polas de maior antigüidade. Se o plano axial é vertical, a charneira está abaixo e os flancos apuntan cara arriba.

Fallas: Fracturas con desprazamento

Prodúcense cando o terreo non soporta a presión e rompe en dous bloques que se desprazan un respecto do outro, quedando un levantado e outro afundido. O plano que se orixina na fractura chámase plano de falla e a altura do desprazamento en vertical dun bloque con respecto ao outro coñécese como salto de falla.

Segundo a disposición dos bloques, existen tres tipos de fallas:

• Fallas directas, normais ou de gravidade: o bloque afundido apoia e resbala sobre o plano de falla. Orixínanse pola acción de forzas de distensión, que tenden a separar as rochas e crear espazos entre elas.
• Fallas inversas: o bloque levantado apóiase no plano de falla. Prodúcense por forzas compresivas, forzas opostas ás forzas que distenden e que tenden a comprimir ou reducir os espazos entre as rochas.
• Fallas de transformación ou laterais: o movemento que se produce entre os bloques é horizontal, quedando o plano de falla case vertical. Son orixinadas por forzas de cisalla, forzas que actúan horizontalmente causando a deformación e desprazamento lateral das capas de rochas.

Diaclasas: Fracturas sen desprazamento

Son fracturas onde os dous bloques resultantes non se desprazan un respecto do outro. Constitúen as fendas que se aprecian nas rochas e que poden encherse de rochas ou minerais.

Tipos de esforzos tectónicos

No proceso de formación de pregues, fallas e diaclasas, as rochas son sometidas a distintos tipos de esforzos:

• Esforzo de compresión: esforzo máis común nos límites converxentes, onde as placas tectónicas empúxanse entre si. Este comprime as rochas, o que pode xerar pregues e fallas inversas (exemplo: formación dos Himalayas).
• Esforzo de tensión: dáse nos bordos diverxentes, onde as placas tectónicas sepáranse. Este esforzo estira as rochas, o que pode causar a formación de fallas normais (exemplo: dorsais oceánicas).
• Esforzo de cisalla: actúa cando as rochas deslízanse lateralmente unhas respecto a outras (fallas transformantes).