A Evolución Económica na Guerra Fría: Crise de 1973 e Colapso do Bloque Comunista

Evolución económica capitalista e a crise de 1973

A economía do bloque occidental sufriu unha fonda crise no ano 1973 que non comezou a superarse ata 1981.

Causas da crise

• Decisión da OPAEP: A Organización de Países Árabes Exportadores de Petróleo decidiu non vender cru aos países occidentais que apoiasen a Israel na guerra contra Siria e Exipto (guerra do Yom Kippur).
• Aumento dos prezos: A dita organización decidiu tamén triplicar o prezo do petróleo cru.
• Crise industrial: Crise de determinados sectores industriais tradicionais debido ao atraso tecnolóxico e á forte competencia dos Novos Países Industriais (NPI).

Consecuencias

• Elevada suba xeneralizada de prezos (inflación/estanflación).
• Forte redución da demanda de bens e servizos.
• Aumento substancial do paro (desemprego).

Medidas fronte á crise

Para atallar a situación económica, adoptáronse e desenvolvéronse diversas medidas:

• Políticas neoliberais: Implantáronse co obxectivo prioritario de reducir a intervención do Estado na economía de mercado.
• Eficiencia enerxética: Reduciuse o consumo enerxético e fomentouse activamente o uso de fontes de enerxía alternativas ao petróleo.
• Medidas fronte á crise industrial:
  • Levouse a cabo a reconversión industrial dos sectores tradicionais.
  • Desenvolvéronse novos sectores punteiros de alta tecnoloxía.
  • Favoreceuse a concentración empresarial.
  • Deslocalizáronse fábricas cara a rexións ou espazos con custos máis reducidos e baratos.

Grazas a estas transformacións estruturais, a economía do bloque occidental comezou a recuperarse de xeito efectivo a partir de 1981.

Evolución económica comunista

• Creación do CAME (Comecon): Xurdiu como resposta soviética ao Plan Marshall dos Estados Unidos. Fomentou a asistencia mutua entre os seus estados membros e, a partir de 1956, promoveu a planificación conxunta da economía, funcionando ademais como mercado común para os intercambios comerciais do bloque.
• Planificación estatal da economía: A terra pasou a mans de cooperativas agrarias ou granxas estatais (kolkhozes e sovkhozes). Paralelamente, impulsouse a mecanización do campo e o desenvolvemento intensivo da industria pesada.
• Estancamento e crise: A partir da década de 1960 a economía soviética estancouse progresivamente, ata entrar nunha grave crise a partir de 1980.

Desintegración do bloque comunista

Reformas en Europa Central e Oriental

Os países de Europa Central e Oriental levaron a cabo fondas reformas políticas e sociais que derivaron na caída dos réximes comunistas. A República Democrática Alemá (RDA) abriu o Muro de Berlín en 1989, feito que conduciu finalmente á reunificación das dúas Alemañas no ano 1990.

Disolución da URSS

A disolución da Unión Soviética iniciouse coas reformas descentralizadoras e de apertura emprendidas por Mikhail Gorbachov. En agosto de 1991, cando este ía asinar un novo tratado que outorgaba maior autonomía de goberno ás repúblicas soviéticas, o sector inmobilista do Partido Comunista organizou un golpe de Estado para impedilo, o cal foi sufocado pola intervención liderada por Boris Yeltsin.

A partir dese momento aceleráronse as reformas políticas: nese mesmo ano de 1991 disolvéronse formalmente tanto o CAME coma o Pacto de Varsovia, dando por extinguida a URSS. Con isto iniciábase un período longo e complexo de transición cara á democracia política e cara á economía capitalista de mercado.