Evolución e Historia do Teatro Galego: Do Rexurdimento ás Vangardas

O teatro galego: do Rexurdimento á renovación estética

O teatro, xunto coa poesía, foi un dos xéneros máis desenvolvidos no Rexurdimento pleno e, sobre todo, no final do século XIX. Nese momento, entendíase en dúas direccións:

• Dramaturxia costumista e choqueira: composta por cadros típicos do país emparellados con textos cómicos, que servían como entretemento para a poboación.
• Teatro rexionalista: unha liña histórica que dignificaba a terra e achegaba unha visión cultural, con pezas como A fonte do xuramento de Antonio de la Iglesia e autores como Galo Salinas.

A dignificación do xénero no século XX

Coa entrada no século XX, acomeza un proceso de dignificación do xénero literario. A profesionalización e a dinamización das estruturas ocuparon a atención dos axentes literarios ata o final do século:

• 1903: Créase a Escola Rexional de Declamación para formar actores e promover a produción teatral.
• A ponte (Manuel Lugrís): Obra que inicia a tradición de teatro en prosa e de contido social.

O papel das Irmandades da Fala e os coros

Coas Irmandades da Fala iníciase o traballo de diversificación de subxéneros dramáticos, como o drama social, o teatro infantil ou a comedia burguesa. O obxectivo era definir un teatro galego cunha postura máis nacional e reivindicativa.

Paralelamente, o traballo dos coros e grupos folclóricos tivo o seu apoxeo, culminando na construción do Conservatorio Nazonal de Arte Galega en 1919. A dramática combativa canonizouse con pezas como A man da santiña (1921) de Ramón Cabanillas, que normalizou o uso do galego en todas as clases sociais, e O mariscal (1926), escrita con Cotarelo Valledor.

As vangardas e o Grupo Nós

Nas vangardas, o teatro buscou indagar na anulación da identidade individual e colectiva:

• Rafael Dieste: Con A fiestra baldeira (1927), crea unha comedia simbolista que foxe do costumismo, tratando a emigración e a pobreza cunha estética de realismo simbolista.
• Xaime Quintanilla: En Alén, alterna espazos etéreos con escenarios exóticos como Nova York.
• Grupo Nós: Destacan autores como V. Risco (O bufón de El Rei) e R. Otero Pedrayo (A lagarada, 1928), que entende o teatro como un apéndice da súa narrativa.

O legado de Castelao

Dentro do Grupo Nós, destaca a figura de D. Castelao. A súa obra Os vellos non deben de namorarse (estreada no exilio en 1941) representa a culminación da renovación estética. A peza funciona como un espectáculo global onde a morte e a crítica ao diñeiro son os eixos centrais, destacando tamén o seu traballo na escenografía, luces e máscaras dos personaxes.