O Fracaso da Primeira República Española: Composición das Cortes e Crise Política

A Composición das Cortes e a Oposición Monárquica

A influencia política era maior do que indican as cifras, xa que representaban a alternativa monárquica e contaban co apoio de sectores poderosos como a alta burguesía, parte do exército e a nobreza. Os alfonsinos, en concreto, defendían a restauración dos Borbóns na figura de Afonso, fillo de Isabel II, rexeitando tanto a República como outras opcións monárquicas.

A categoría de “Outros” (7 deputados) evidencia aínda máis a dispersión política do momento. Todo isto amosa que, malia a maioría federal, existía unha notable pluralidade ideolóxica que complicaba a gobernabilidade.

O Federalismo e a Revolución Cantonal

Esta composición das Cortes hai que poñela en relación coa evolución posterior da República. A maioría federal permitiu elixir a Pi i Margall como presidente e impulsar o proxecto constitucional, pero ao mesmo tempo o federalismo estaba dividido entre moderados e intransixentes. Estes últimos, coñecidos como cantonalistas, defendían construír a federación “desde abaixo”, mediante cantóns soberanos.

Impacto do Movemento Cantonal

• A súa actuación desembocou na Revolución Cantonal, con levantamentos en numerosas cidades.
• Destacaron os focos no Levante e Andalucía, especialmente o Cantón de Cartaxena.
• Este movemento, unido á conflitividade social, ás folgas obreiras e á Guerra Carlista, desbordou o goberno federal.

Inestabilidade Presidencial e o Xiro Conservador

A inestabilidade que xa se intuía na pluralidade da táboa traduciuse nunha rápida sucesión de presidentes:

1. Figueras
2. Pi i Margall
3. Salmerón
4. Castelar

Produciuse un xiro político cara a posicións máis conservadoras e centralistas, sobre todo con Castelar, que gobernou con poderes extraordinarios apoiándose no exército. Finalmente, o golpe de Estado do xeneral Pavía en xaneiro de 1874 disolveu as Cortes —as mesmas que aparecen representadas na táboa— poñendo fin á experiencia republicana parlamentaria e abrindo o camiño á ditadura de Serrano e, pouco despois, á Restauración borbónica impulsada por Cánovas.

Conclusión: As Claves do Fracaso Republicano

En conclusión, a táboa non só amosa uns resultados electorais, senón que reflicte perfectamente as claves do fracaso da Primeira República:

• A maioría federal foi incapaz de impoñer un modelo estable.
• Existiu unha profunda división interna do republicanismo.
• A presenza —aínda minoritaria pero influente— das forzas conservadoras e monárquicas condicionou o proceso.
• O contexto de forte conflitividade política e social acabou facendo inviable o proxecto republicano.