Literatura Galega: Manuel Curros Enríquez, Eduardo Pondal e Gramática

Manuel Curros Enríquez

Biografía

Naceu en Celanova, onde pasou a infancia, ata que os conflitos co seu pai provocaron que fose a vivir a Madrid, alí remata o bacharelato e comeza a carreira de Dereito, que non acabou.

A súa profesión era o xornalismo.

No ano 1877 publica Aires da miña terra e en 1888 publicou O divino sainete.

Emigra a Cuba, onde pasa os últimos anos da súa vida menos unha viaxe a Galicia.

Faleceu na Habana e foi enterrado na Coruña.

Obra

Publicou numerosos poemas en revistas, pero só deu ao público dúas obras:

• Aires da miña terra: Poemario de temática social, aínda que hai algúns poemas de temática costumista e intimista. Moitos destes poemas denuncian as inxustizas cara aos débeis e critican aos caciques e fidalgos. Tamén son importantes os poemas de ton anticlerical. Esta poesía de temática social comezada por Curros tivo como seguidores a Ramón Cabanillas e a Celso Emilio Ferreiro.
  • Liña cívica ou social: Curros criaba que a literatura tiña que ter unha función social de compromiso co pobo galego, coa democracia e coas ideas progresistas. En motius destes poemas denuncian as inxustizas e opresións cara aos máis débeis (especialmente os labregos), e critica os caciques e fidalgos. Son tamén relevantes os poemas de ton anticlerical, publicados nunha época de grande influencia social da Igrexa católica.
  • Liña costumista: Neles recréanse lendas, tradicións e tipos populares.
  • Liña intimista: Son aqueles nos que se mostra a alegría polo nacemento dun fillo ou a dor pola morte da nai.
• O divino sainete: Poema narrativo de carácter satírico. Trátase dun longo poema narrativo de carácter burlesco que parodia a Divina Comedia de Dante Alighieri. Está protagonizado polo propio Curros, que con Francisco Añón realiza unha viaxe a Roma.

Eduardo Pondal

Biografía

Naceu en Ponteceso nunha familia acomodada fidalga.

De neno estudou cun parente cura e posteriormente desprazouse a Santiago para facer o bacharelato e a carreira de Medicina. Ao rematar a carreira exerceu como médico durante moi pouco tempo.

Regresou a casa materna, aínda que visitaba a Coruña.

En 1890 escribe o poema Os pinos.

Morreu na Coruña.

Obra

• Queixumes dos pinos: Poesía / Poemas épicos e líricos.
• Os Eoas: Poesía / Poema épico narrativo longo.

En 1861 publica A campana de Allóns, que se atopa no Álbum da Caridade. En 1877 publica Rumores de los pinos, a partir do cal publica Queixumes dos pinos.

En 2005 publicouse a versión definitiva da súa obra Os Eoas, na que estivo traballando toda a vida e que nunca viu publicada en vida.

Queixumes dos pinos

Obra con poemas de carácter épico e lírico na que destacan os seguintes elementos:

• O celtismo: Pondal defende a orixe celta de Galicia e propón construír coa súa obra unha épica céltica para o pobo galego. Tomou a toponimia da Costa da Morte para nomear antigos guerreiros gaelgos.
• A natureza: Pondal vía no panteísmo do pobo galego a principal herdanza dos celtas. Por iso, os elementos da natureza cobran maior protagonismo.
• A virilidade: Toda a obra pondalina está presidida por unha épica militar que enxalza o forte e o enérxico, o identificado co home, fronte ao débil personificado na muller. Isto fixo que os estudosos tivesen dúas opinións contrapostas sobre a poética de Pondal.

Os Eoas

Pondal traballou ao longo de toda a súa vida nesta obra, mais o seu perfeccionismo fixo que non fose publicada en vida do poeta. Trátase dun canto épico ao descubrimento de América.

Lingua e Estilo

Linguaxe moi coidada, estilizada, que refuga da lingua coloquial co emprego de numerosos cultismos.

Estivo moi preocupado por dignificar a lingua galega.

Adverbios e locucións adverbiais

De lugar e de tempo

• De lugar:
  • Alén: Outro lado
  • Aquén: Aquí
  • Avante: De fronte
  • U?: Onde
  • Xalundes: Nalgún sitio
  • A contramán: Sentido contrario
  • A rente(s): Ao raso
• De tempo:
  • Acotío / Decote / Decotío...: Continuamente
  • Antano: Tempos pasados
  • Arestora: Neste momento
  • Arreo: Continuamente
  • Asemade: Mesmo tempo
  • Decontado: Rápido
  • Hogano: Hoxe en día
  • Noutrora: Noutro momento
  • Trasantonte: Día antes de antonte
  • Xacando: Noutro tempo
  • De raro en raro: Moi de vez en cando

De cantidade, precisión, modo e afirmación

• De cantidade e precisión:
  • Malamente: Pouco
  • Talmente: Igual
• De modo:
  • Asemade: Igualmente
  • Devagar: Con lentitude
  • Engorde: Con lentitude
  • Paseniño: Maneira continua pero lenta
  • A eito: En fila
  • A escape: Rápido
  • Á mantenta: A propósito
  • Ás toas: Ao tolo
  • De balde: Gratis
  • En balde: Inutilmente
• De afirmación:
  • Abofé: Con certeza
  • Xaora: Claro, por suposto

Preposicións e locucións prepositivas

• Agás / Bardante / Excepto / Quitando / Sacando / Sacado: Excepto
• Após: Despois
• Conforme / Segundo / Consonte: Conforme
• Dende / Desde: Dende
• Perante: Diante de (persoa)
• Ata / Até: Ata
• Deica: Dende (Ex: Fun deica Santiago)
• Malia: A pesar