A Oposición ao Franquismo: Da Resistencia Armada dos Maquis á Plataxunta
A Oposición ao Franquismo: Desde o Exilio á Loita Armada
1. A Plataxunta e a Coordinación Democrática
A Plataxunta é o nome popular de Coordinación Democrática, un organismo creado en marzo de 1976 por partidos e organizacións antifranquistas co obxectivo de restablecer a democracia en España. Naceu da fusión de dúas entidades clave:
- A Xunta Democrática, creada en 1974 polo PCE, liderada por Santiago Carrillo.
- A Plataforma de Converxencia Democrática, establecida en 1975 e impulsada polo PSOE de Felipe González.
2. Orixes da Oposición (Década de 1940)
O réxime franquista contou desde os seus inicios cunha forte oposición tanto no exilio como no interior. Esta oposición iniciouse xa co remate da Guerra Civil na década dos 40, nun contexto de gran represión dos vencidos e gran exaltación dos vencedores, ao mesmo tempo que se vivía un illamento internacional e unha penuria económica.
2.1. A Resistencia no Exilio
No exilio, o Goberno da República mantívose, tratando de preservar a legalidade constitucional de 1931 e depositando as súas esperanzas na derrota de Hitler.
Os monárquicos defensores de Xoán de Borbón, xunto con socialistas, subscribiron o Pacto de San Xoán de Luz en 1948 para reclamar a volta da monarquía liberal. Don Xoán de Borbón, en 1945, propuxo a volta da monarquía e criticou o réxime de Franco no seu Manifesto de Lausana.
2.2. A Loita Armada no Interior: Os Maquis
No interior, desenvolveuse a guerrilla dos maquis. Recorreron á loita armada para facer fronte ao réxime, e ante a represión, víronse obrigados a fuxir aos montes, onde contaban co apoio da poboación civil.
En 1944 produciuse a denominada Operación Reconquista, na que 10.000 guerrilleiros intentaron pasar desde Francia co obxectivo de derrotar o réxime, aproveitando a debilidade do nazismo. A operación fracasou e resultou nunha forte represión, coa aplicación de consellos de guerra e condenas de morte.
3. A Guerrilla en Galicia e a Represión Franquista
En Galicia, a guerrilla foi moi intensa polo seu número e pola gran resistencia que ofreceu. A muller xogou un papel moi destacado, sobre todo colaborando en actividades de abastecemento e expoñéndose a duras ameazas e sentenzas.
Destacan algúns guerrilleiros como:
- Benigno Andrade García, coñecido como O Foucellas.
- Xosé Castro Veiga, coñecido como O Piloto.
A partir da década dos 50, iniciouse a evacuación dos últimos guerrilleiros. O réxime actuou cunha forte represión mediante dúas ferramentas legais:
- A Lei de Responsabilidades Políticas, que afectaba sobre todo ás autoridades republicanas pola súa oposición ao réxime.
- O Decreto Lei de Represión dos Delitos de Vandalaxe e Terrorismo, destinado a combater os maquis e todo acto subversivo.