O Pensamento de Immanuel Kant: Da Ilustración á Modernidade

Civilización e Ilustración

A civilización enténdese como a convivencia social que xera problemas que poden resolverse coa forza e o poder, recorrendo á violencia. A barbarie é o oposto á civilización, e a Ilustración trata de superala explicando que a liberdade e a tolerancia son a base da vida social. Debe desaparecer toda práctica que atente contra a dignidade de calquera home e estas reivindicacións só son posibles cun poder democrático no que participen todos os cidadáns.

Liñas principais do pensamento do autor

A idea kantiana da Ilustración

A concepción kantiana do coñecemento: síntese entre racionalismo e empirismo

O formalismo moral

Relacións do autor con outras correntes filosóficas e outros autores

A grandeza de Kant reside na súa análise crítica do legado filosófico que recibe, racionalismo e empirismo, facéndoos cristalizar nunha teoría do coñecemento que os sintetiza e supera. Outras relacións:

• Dereitos humanos: Kant é o seu primeiro precedente, ao falar da necesidade de crear un dereito universal que conduza á paz mundial e protexa a todas as persoas, facendo respectar a dignidade humana.
• Teoría da xustiza: corrente actual que busca o reparto de recursos de modo igualitario, baseándose nas calidades do ser humano que defende Kant: dignidade, autonomía e imparcialidade.
• Rousseau: ao igual que Newton nas ciencias, Kant di que Rousseau foi o primeiro en descubrir a natureza universal do ser humano e da súa sociedade.
• Marxismo: herda a crítica de Kant á metafísica, o que lle permite analizar a economía política de modo científico, e o espírito ilustrado que o empuxa a rebelarse contra unha razón que mantén unha sociedade inxusta.
• Idealismo: a filosofía kantiana explica que o suxeito coñece a través do filtro das súas capacidades mentais. Fichte dá un paso máis e defende que a realidade é unha creación da mente do suxeito. Kant denunciou esta interpretación como unha traizón ao seu pensamento. Hegel levará o idealismo ao seu nivel máis alto, explicando que o entendemento pode coñecer a verdade absoluta.
• Nietzsche: entende a razón ilustrada como vontade de poder. Pero esta razón kantiana que busca controlar o mundo grazas ao coñecemento non ten en conta que a vida é irracional.
• Escola de Frankfurt: recolle a crítica de Nietzsche. A busca do progreso constante e imparable do coñecemento levounos a dominar e cousificar a natureza e os outros seres humanos. É unha razón instrumental.