Ramón Cabanillas e Antonio Noriega Varela: Poesía Narrativa e Lirismo na Literatura Galega Moderna

Ramón Cabanillas: Poesía Narrativa e Influencia Modernista

Seguindo a liña de Eduardo Pondal e no marco do modernismo, destaca a poesía narrativa de Ramón Cabanillas.

Na noite estrelecida (1926)

O seu contido está na liña das posturas estéticas e ideolóxicas das Irmandades da Fala (tradición artúrica, atlantismo, pasado mítico), mesturadas coas conviccións cristiás do propio Cabanillas. Está dividida en tres partes e nelas narra en verso aspectos inspirados na Materia de Bretaña:

• Merlín
• A espada Escalibor
• O rei Artur e os Cabaleiros da Táboa Redonda
• O Santo Grial

Na súa versión, Cabanillas cristianiza máis os relatos artúricos (aparición do Espírito Santo, milagre no Cebreiro) e tamén os galeguiza: o cabaleiro Galahaz acabará atopando o Grial no Cebreiro (lugar mítico, fronteira por onde entra o Camiño de Santiago en Galicia), e o rei Artur acaba por sumirse nun profundo sono a bordo dunha barca que navega por un mar que é a ría de Arousa. Despertará deste sono un día futuro no que Galicia coñecerá tempos mellores. O poema remata así cunha chamada de esperanza.

Esta mestura de tradición atlántica, galeguismo e cristianismo percorre toda a obra. Reelabora o mito para que funcione como símbolo dun pasado glorioso dos galegos que eleve a nosa autoestima.

Características Métricas e Estilísticas

• Métrica: Abondan os romances (8 sílabas asonantes nos pares) e as longas series de pareados alexandrinos (14 sílabas).
• Estilo: O texto está cargado de forte simbolismo, ton épico, escapismo, a presenza do marabilloso e a profusión de adxectivos relacionados co sensorial.

Antonio Noriega Varela

Antonio Noriega Varela estudou no seminario de Lugo, na súa vila natal, aínda que máis tarde abandonaría a carreira eclesiástica para facerse mestre. Exercendo esta profesión, viviu en distintos lugares de Galicia: Foz, Trasalba. Nestes lugares foi entrando en contacto con figuras políticas e literarias do galeguismo como Antón Villar Ponte ou Otero Pedrayo. Noriega xubilouse e pasou a súa vellez en Viveiro, onde morreu aos case 80 anos de idade.

Do ermo (1920)

Noriega é autor dun único libro de poemas que sufriu sucesivas reelaboracións. O título inicial foi Montañesas, pero finalmente titulouse Do ermo (1920).

Liñas Poéticas

Na poesía de Noriega poden distinguirse dúas liñas superpostas que van evolucionando ao longo da súa vida:

• Poesía costumista e ruralista: Característica da súa primeira etapa, moi influída por poetas de fins do século XIX, en especial o tamén mindoniense Leiras Pulpeiro. Son poemas de lingua e métrica popular, con versos de gran musicalidade. Na temática predomina a paisaxe de montaña e a descrición de costumes e tradicións dos "brañegos", os habitantes das montañas de arredor de Mondoñedo.
• Poesía máis culta e refinada: Correspondente á súa segunda época, revela o coñecemento dos poetas clásicos latinos, dos saudosistas portugueses contemporáneos (Teixeira de Pascoaes) e do modernista Rubén Darío. Nesta etapa, Noriega abandona o costumismo de corte ruralista e elabora unha poesía moito máis coidada na linguaxe e vertida en metros cultos como o soneto.

O Franciscanismo

Nesta época é cando aparece como tema recorrente nos seus poemas o chamado franciscanismo, unha actitude de amor pola natureza e polas cousas sinxelas da vida: o campo, a chuvia, as flores do toxo, etc. Este franciscanismo é a manifestación literaria de dúas devocións de Noriega: o seu amor pola natureza e a súa relixiosidade, que lle fai ver esa natureza que tanto estima como unha creación de Deus, de acordo coas virtudes cristiás de humildade e de pobreza.