Ramón Cabanillas e Antonio Noriega Varela: poesía narrativa e lirismo na literatura galega moderna

Resumen

O texto analiza dous autores da poesía galega moderna. Estuda "Na noite estrelecida" (1926) de Ramón Cabanillas, poema narrativo de temática artúrica reelaborada con sentido galeguista e cristián, e presenta a figura e a obra de Antonio Noriega Varela, autor do libro "Do ermo" (1920) e representante do costumismo e do franciscanismo.

Puntos clave

Ramón Cabanillas segue a liña de Eduardo Pondal e inscríbese no modernismo.
"Na noite estrelecida" (1926) está dividida en tres partes e narra aspectos da Materia de Bretaña.
Cabanillas cristianiza e galeguiza os relatos artúricos: o Grial aparece no Cebreiro e Artur dorme nunha barca na ría de Arousa.
Antonio Noriega Varela foi mestre e publicou un único libro de poemas, "Do ermo" (1920), antes titulado "Montañesas".
A primeira etapa de Noriega é costumista e ruralista; a segunda, máis culta e refinada, con sonetos e influencia de Rubén Darío.
O franciscanismo de Noriega une o amor pola natureza coa relixiosidade cristiá de humildade e pobreza.

Ponte a prueba

Ramón Cabanillas: Poesía Narrativa e Influencia Modernista

Seguindo a liña de Eduardo Pondal e no marco do modernismo, destaca a poesía narrativa de Ramón Cabanillas.

Na noite estrelecida (1926)

O seu contido está na liña das posturas estéticas e ideolóxicas das Irmandades da Fala (tradición artúrica, atlantismo, pasado mítico), mesturadas coas conviccións cristiás do propio Cabanillas. Está dividida en tres partes e nelas narra en verso aspectos inspirados na Materia de Bretaña:

Merlín
A espada Escalibor
O rei Artur e os Cabaleiros da Táboa Redonda
O Santo Grial

Na súa versión, Cabanillas cristianiza máis os relatos artúricos (aparición do Espírito Santo, milagre no Cebreiro) e tamén os galeguiza: o cabaleiro Galahaz acabará atopando o Grial no Cebreiro (lugar mítico, fronteira por onde entra o Camiño de Santiago en Galicia), e o rei Artur acaba por sumirse nun profundo sono a bordo dunha barca que navega por un mar que é a ría de Arousa. Despertará deste sono un día futuro no que Galicia coñecerá tempos mellores. O poema remata así cunha chamada de esperanza.

Esta mestura de tradición atlántica, galeguismo e cristianismo percorre toda a obra. Reelabora o mito para que funcione como símbolo dun pasado glorioso dos galegos que eleve a nosa autoestima.

Características Métricas e Estilísticas

Métrica: Abondan os romances (8 sílabas asonantes nos pares) e as longas series de pareados alexandrinos (14 sílabas).
Estilo: O texto está cargado de forte simbolismo, ton épico, escapismo, a presenza do marabilloso e a profusión de adxectivos relacionados co sensorial.

Antonio Noriega Varela

Antonio Noriega Varela estudou no seminario de Lugo, na súa vila natal, aínda que máis tarde abandonaría a carreira eclesiástica para facerse mestre. Exercendo esta profesión, viviu en distintos lugares de Galicia: Foz, Trasalba. Nestes lugares foi entrando en contacto con figuras políticas e literarias do galeguismo como Antón Villar Ponte ou Otero Pedrayo. Noriega xubilouse e pasou a súa vellez en Viveiro, onde morreu aos case 80 anos de idade.

Do ermo (1920)

Noriega é autor dun único libro de poemas que sufriu sucesivas reelaboracións. O título inicial foi Montañesas, pero finalmente titulouse Do ermo (1920).

Liñas Poéticas

Na poesía de Noriega poden distinguirse dúas liñas superpostas que van evolucionando ao longo da súa vida:

Poesía costumista e ruralista: Característica da súa primeira etapa, moi influída por poetas de fins do século XIX, en especial o tamén mindoniense Leiras Pulpeiro. Son poemas de lingua e métrica popular, con versos de gran musicalidade. Na temática predomina a paisaxe de montaña e a descrición de costumes e tradicións dos "brañegos", os habitantes das montañas de arredor de Mondoñedo.
Poesía máis culta e refinada: Correspondente á súa segunda época, revela o coñecemento dos poetas clásicos latinos, dos saudosistas portugueses contemporáneos (Teixeira de Pascoaes) e do modernista Rubén Darío. Nesta etapa, Noriega abandona o costumismo de corte ruralista e elabora unha poesía moito máis coidada na linguaxe e vertida en metros cultos como o soneto.

O Franciscanismo

Nesta época é cando aparece como tema recorrente nos seus poemas o chamado franciscanismo, unha actitude de amor pola natureza e polas cousas sinxelas da vida: o campo, a chuvia, as flores do toxo, etc. Este franciscanismo é a manifestación literaria de dúas devocións de Noriega: o seu amor pola natureza e a súa relixiosidade, que lle fai ver esa natureza que tanto estima como unha creación de Deus, de acordo coas virtudes cristiás de humildade e de pobreza.

Preguntas frecuentes

Que é "Na noite estrelecida" de Ramón Cabanillas?

É un poema narrativo de 1926 dividido en tres partes, inspirado na Materia de Bretaña e reelaborado con sentido galeguista e cristián. Narra temas como Merlín, a espada Escalibor, o rei Artur e o Santo Grial.

Que libro publicou Antonio Noriega Varela?

Publicou un único libro de poemas, "Do ermo" (1920), que antes se titulaba "Montañesas" e sufriu sucesivas reelaboracións.

Que é o franciscanismo na poesía de Noriega?

É unha actitude de amor pola natureza e polas cousas sinxelas da vida, que se combina cunha relixiosidade que ve a natureza como creación de Deus, de acordo coas virtudes de humildade e pobreza.