O Teatro Galego no Primeiro Terzo do Século XX: Evolución e Etapas

O teatro galego no primeiro terzo do século XX

O desenvolvemento do teatro galego no primeiro terzo do século XX pode dividirse en catro etapas fundamentais:

1. O teatro rexional dos precedentes das Irmandades

Esta etapa estivo marcada pola falta de actores e o escaso prestixio social do idioma. Para paliar esta situación, creouse a Escola Rexional de Declamación. Durante este período, representáronse obras como A ponte, de Lugrís Freire, que destacaba polo seu contido social, case revolucionario.

A pesar dos intentos, houbo diversos fracasos ao tratar de reorganizar a Escola. As representacións eran xeralmente breves e sen complicacións técnicas, abordando temas como as reivindicacións agraristas, a explotación dos campesiños e algún idilio amoroso. Existían principalmente dous tipos de obras:

• Obras de autores costumistas.
• Obras de autores que continuaron cos temas sociais.

2. O teatro das Irmandades da Fala

No ano 1916 creouse a Irmandade de Amigos da Fala, que dedicou moita atención ao ámbito teatral. O seu obxectivo era a recuperación da identidade do país a través da ideoloxía nacionalista aplicada ao xénero dramático. Porén, enfrontáronse a varios problemas:

• Carencia de grupos estables.
• Falta de apoio institucional.
• Ausencia de coleccións de literatura dramática.
• Desvalorización do galego nas clases medias.
• Competencia directa do cine.

Para impulsar a escena, fundaron o Conservatorio Nazonal do Arte Galego, sendo Antón Villar Ponte o seu principal impulsor. Inaugurouse coa estrea da obra de Ramón Cabanillas, A man de Santiña, peza que acabou cos tópicos da etapa anterior ao transmitir mensaxes en contra da emigración e a favor da fidalguía.

Correntes e autores principais:

• Corrente conservadora: Destacan San Luís Romero e Prado "Lameiro".
• Corrente renovadora: Ramón Cabanillas (A man de Santiña, O Mariscal) e Villar Ponte (Tríptico teatral e O Mariscal, esta última en colaboración con Cabanillas).
• Posición intermedia: Cotarelo Valledor e Carré Alvarellos.

3. O teatro das vangardas

O principal autor desta etapa foi Rafael Dieste. Seguindo a corrente simbolista, Dieste achegou o teatro ás artes plásticas, onde todos os elementos da escenificación (a luz, o decorado, etc.) actúan como símbolos. Escribiu unha obra breve chamada O drama do cabalo de axedrez, pero a súa creación teatral de maior relevancia é A fiestra valdeira. Esta peza pódese inserir no realismo simbolista, xa que o ambiente é o dunha vila mariñeira na que acontece unha historia verosímil.

4. O teatro da época Nós

Os autores da Xeración Nós elevaron o teatro galego ás súas cotas máis altas. Estaban estreitamente vinculados co nacionalismo e achegáronse a movementos modernistas como o simbolismo e o expresionismo. Para eles, todos os elementos escénicos eran importantes. Cabe destacar que padeceron a censura do teatro durante a ditadura de Primo de Rivera.

Autores destacados:

• Alfonso R. Castelao: Comezou a escribir Os vellos non deben de namorarse en 1931, rematouna en 1939 en Nova York e foi estreada en Buenos Aires en 1941. As liñas básicas da súa concepción teatral foron o simbolismo, o humor, a tradición cultural galega e o protagonismo popular.
• Vicente Risco: Autor de O bufón d'El Rei, a súa única obra teatral, onde mestura a lenda e a traxedia para reflexionar sobre a conduta humana.
• Ramón Otero Pedrayo:
  • A lagarada: Reflicte o pequeno mundo da sociedade rural galega da época.
  • O teatro de máscaras: É un conxunto de pezas creadas seguindo a tendencia simbolista e coa aspiración dun teatro total, dominado polos aspectos plásticos e o aproveitamento do folclore.