Η Θεμελίωση και η Εξέλιξη της Πρώιμης Χριστιανικής Εκκλησίας

Η Φύση και ο Σκοπός της Εκκλησίας

Η Εκκλησία είναι ένα σώμα με κεφαλή το Χριστό και μέλη τους βαπτισμένους. Σκοπός της Εκκλησίας είναι η ενότητα του κάθε μέλους της με το Χριστό.

Η Εκκλησία πορεύεται μέσα στη γενικότερη ανθρώπινη ιστορία και της δίνει ένα βαθύτερο νόημα. Πηγές της εκκλησιαστικής ιστορίας είναι τα αρχαιολογικά ευρήματα και τα γραπτά κείμενα.

Η Ίδρυση της Πρώτης Εκκλησίας στα Ιεροσόλυμα

Με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος την ημέρα της Πεντηκοστής και με το κήρυγμα του Αποστόλου Πέτρου που επακολούθησε, ιδρύθηκε στα Ιεροσόλυμα η πρώτη χριστιανική Εκκλησία.

Ο Ρόλος του Αγίου Πνεύματος

Το Άγιο Πνεύμα γίνεται ο οδηγός της Εκκλησίας και δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους να γνωρίσουν την αλήθεια, δηλαδή το Χριστό. Η γνώση αυτής της αλήθειας απελευθερώνει τον άνθρωπο και τη δημιουργία από τα δεσμά του θανάτου.

Η Εσωτερική Ζωή της Κοινότητας

Μέσα στην Εκκλησία με τη δράση του Αγίου Πνεύματος συντελείται η ενότητα, ο αγιασμός και η μεταμόρφωση των ανθρώπων. Μαθαίνουν να:

• αλλάζουν τον εαυτό τους,
• αγαπούν και να θυσιάζονται για τους συνανθρώπους τους,
• βλέπουν σε όλο τον κόσμο τη δημιουργία του Θεού.

Προκλήσεις και Λύσεις στην Πρώιμη Κοινότητα

Η πρώτη χριστιανική κοινότητα των Ιεροσολύμων έμεινε στην ιστορία ως παράδειγμα εφαρμογής της κοινοχρησίας και της έμπρακτης αγάπης.

Η Αντιμετώπιση των Διαφωνιών

Τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν ανάμεσα στους ιουδαϊστές και στους ελληνιστές της πρώτης Εκκλησίας αντιμετωπίστηκαν με την εκλογή των επτά Διακόνων. Από τότε στη γλώσσα της Εκκλησίας «διακονία» σημαίνει την ανιδιοτελή προσφορά υπηρεσιών. (Αυτοί οι επτά ονομάστηκαν Διάκονοι, γιατί το έργο τους ήταν η ανιδιοτελής προσφορά υπηρεσιών στην Εκκλησία. Όλοι είχαν ελληνικά ονόματα).

Το παράδειγμα των πρώτων χριστιανών προσπαθεί σήμερα να ακολουθήσει η Εκκλησία με το φιλανθρωπικό έργο των ενοριών. Πολλά περισσότερα, όμως, χρειάζεται να γίνουν.

Οι Πρώτοι Μάρτυρες και η Επέκταση

Οι Απόστολοι άρχισαν αμέσως το κήρυγμα και τα θαύματα στα Ιεροσόλυμα, παρά τις διώξεις και τις φυλακίσεις από τους Ιουδαίους.

Ο Πρωτομάρτυρας Στέφανος

Ο διάκονος Στέφανος κήρυξε στους συμπατριώτες του για το ξεπέρασμα του Νόμου μέσα από το μήνυμα του Χριστού. Έγινε ο πρώτος μάρτυρας της Εκκλησίας (Πρωτομάρτυρας), αφού θανατώθηκε με λιθοβολισμό.

Ο διωγμός μετά το λιθοβολισμό του Στεφάνου οδήγησε στην έναρξη του κηρύγματος προς τους εθνικούς. Στα Ιεροσόλυμα η Εκκλησία συνέχισε το έργο της για τρεις δεκαετίες, ώσπου ένας από τους ηγέτες της, ο Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, λιθοβολήθηκε από τους Ιουδαίους και η Εκκλησία άρχισε σταδιακά να μαραζώνει.

Η Σημασία της Αποστολικής Συνόδου

Η σημασία τόσο του τρόπου με τον οποίο λειτούργησε, όσο και της απόφασης που έλαβε η Αποστολική Σύνοδος είναι μεγάλη. Όλα τα μέλη της Εκκλησίας συμμετείχαν και όλοι μαζί αποφάσισαν. Φανερώθηκε έτσι ο δημοκρατικός τρόπος της λειτουργίας της.

Η Αποδέσμευση από τους Ιουδαϊκούς Θεσμούς

Επιπλέον, μολονότι η πλειονότητα των μελών ήταν ιουδαϊκής καταγωγής, δεν έμειναν προσκολλημένοι στις ιουδαϊκές τους αντιλήψεις. Η Εκκλησία, χωρίς να απαρνηθεί τις ιουδαϊκές της καταβολές, χειραφετήθηκε από τους ιουδαϊκούς θεσμούς και άνοιξε ο δρόμος για να γίνει ο Χριστιανισμός μια πανανθρώπινη, οικουμενική πίστη, στηριγμένη στην ελευθερία και όχι στη δουλική προσήλωση σε τυπικές, νεκρές εντολές.

Η Συνεργασία Πίστης και Πνεύματος

Το πιο σημαντικό στοιχείο που φανερώθηκε μέσα από τη λειτουργία της Συνόδου εκφράζεται στο κείμενο της απόφασης («αποφασίστηκε ως σωστό από το Άγιο Πνεύμα και από μας»), όπου δηλώνεται ότι η τελική θέση διαμορφώθηκε μέσα από τη συνεργασία των πιστών με το Άγιο Πνεύμα.

Το Συνοδικό Σύστημα ως Εγγυητής

Μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας, όπως θα δούμε σε επόμενες ενότητες, ο θεσμός των Συνόδων (συνοδικό σύστημα) έγινε ο εγγυητής της διδασκαλίας και των αποφάσεων της Εκκλησίας. Η πίστη ότι τις συλλογικές αποφάσεις τις καθοδηγούσε το Άγιο Πνεύμα έδινε τη βεβαιότητα ότι, παρά τις ανθρώπινες αδυναμίες, η Εκκλησία δε θα απομακρυνόταν από τον προορισμό της. Η Αποστολική Σύνοδος αποτελεί το παράδειγμα, και για τη σημερινή εποχή, του τρόπου με τον οποίο η Εκκλησία μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα και θέματα που απαιτούν λύση σε πανορθόδοξο επίπεδο.