Τροφικές Πυραμίδες και Τροφικά Επίπεδα στα Οικοσυστήματα

2 Τροφικές πυραμίδες και τροφικά επίπεδα

Οι τροφικές πυραμίδες αποτελούν απεικονίσεις των ποσοτικών σχέσεων που υπάρχουν μεταξύ των οργανισμών ενός οικοσυστήματος. Μια τροφική πυραμίδα αποτελείται από τροφικά επίπεδα (επάλληλα ορθογώνια), σε καθένα από τα οποία περιλαμβάνονται όλοι οι οργανισμοί που τρέφονται απέχοντας τον «ίδιο αριθμό βημάτων» από τον ήλιο. Πιο συγκεκριμένα:

• Πρώτο τροφικό επίπεδο: Βρίσκεται στη βάση της πυραμίδας και περιλαμβάνει τους παραγωγούς.
• Δεύτερο τροφικό επίπεδο: Περιλαμβάνει τους καταναλωτές πρώτης τάξης.
• Τρίτο τροφικό επίπεδο: Περιλαμβάνει τους καταναλωτές δεύτερης τάξης κ.ο.κ.

Τύποι τροφικών πυραμίδων

Μια τροφική πυραμίδα, ανάλογα με το αν απεικονίζει τη μεταβολή της δεσμευμένης ενέργειας, της βιομάζας (ξηρή μάζα των οργανισμών ανά μονάδα επιφάνειας) ή του πληθυσμού, χαρακτηρίζεται ως:

• Πυραμίδα ενέργειας.
• Πυραμίδα βιομάζας.
• Πυραμίδα πληθυσμού.

Το εμβαδόν κάθε ορθογώνιου είναι ανάλογο με το μέγεθος της μεταβλητής που απεικονίζεται στο συγκεκριμένο τροφικό επίπεδο.

Ροή ενέργειας στα τροφικά επίπεδα

Η ενέργεια, με τη μορφή χημικής ενέργειας, περνάει από το κατώτερο τροφικό επίπεδο (παραγωγοί) προς τα ανώτερα. Έχει υπολογιστεί ότι μόνο το 10% περίπου της ενέργειας ενός τροφικού επιπέδου περνάει στο επόμενο, καθώς το 90% χάνεται για τους εξής λόγους:

• Ένα μέρος της χημικής ενέργειας μετατρέπεται μέσω της κυτταρικής αναπνοής σε μη αξιοποιήσιμες μορφές (π.χ. θερμότητα).
• Δεν τρώγονται όλοι οι οργανισμοί.
• Ορισμένοι οργανισμοί πεθαίνουν.
• Ένα μέρος της οργανικής ύλης αποβάλλεται με τα κόπρανα, τα οποία αποικοδομούνται.

Σχέση ενέργειας και βιομάζας

Σε γενικές γραμμές, η ίδια πτωτική τάση (της τάξης του 90%) που παρουσιάζεται στις πυραμίδες ενέργειας εμφανίζεται και στις πυραμίδες βιομάζας. Όταν μειώνεται η ενέργεια που προσλαμβάνει κάθε τροφικό επίπεδο, μειώνεται αντίστοιχα και η ποσότητα της οργανικής ύλης που μπορούν να συνθέσουν οι οργανισμοί, οδηγώντας σε μείωση της βιομάζας.