Η Θεωρία της Φυσικής Επιλογής: Μηχανισμοί και Εξελικτική Διαδικασία

3 Η θεωρία της φυσικής επιλογής

Το 1809, έτος δημοσίευσης της εργασίας του Λαμάρκ, γεννήθηκε στην Αγγλία ο Κάρολος Δαρβίνος. Αν και ως μαθητής ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τη μελέτη του φυσικού κόσμου, ολοκληρώνοντας τις εγκύκλιες σπουδές του στράφηκε αρχικά στην Ιατρική και μετά στη Θεολογία. Οι επιδόσεις του όμως και στους δύο αυτούς τομείς ήταν απογοητευτικές. Έτσι, όταν του προτάθηκε να μετάσχει ως άμισθος φυσιοδίφης σε μια υπερπόντια αποστολή για λογαριασμό του Βρετανικού Ναυτικού, είδε το ταξίδι αυτό ως μια ευκαιρία να ασχοληθεί με τη μελέτη του αγαπημένου του αντικειμένου.

Το ταξίδι με τη φρεγάτα «Beagle» (Ιχνηλάτης) ξεκίνησε το 1831 και διήρκεσε 5 χρόνια. Στο διάστημα αυτό ο Δαρβίνος είχε τη δυνατότητα να συλλέξει ένα πλήθος από διαφορετικά ζώα, φυτά αλλά και απολιθώματα, και να πραγματοποιήσει γεωλογικές, κλιματολογικές και ανθρωπολογικές παρατηρήσεις στις περιοχές που επισκέφθηκε. Ο Δαρβίνος, πριν από το ταξίδι, πίστευε ότι τα είδη είναι σταθερά. Το υλικό όμως που είχε συλλέξει τον οδήγησε στην ιδέα ότι τα είδη μεταβάλλονται.

Το βιβλίο του «Προέλευση των ειδών διά της φυσικής επιλογής» παραμένει ακόμη και σήμερα ένα από τα βιβλία με τις περισσότερες εκδόσεις παγκοσμίως. Η θεωρία της φυσικής επιλογής συνοψίζεται σε 5 βασικές παρατηρήσεις και 3 συμπεράσματα:

• Παρατήρηση 1: Οι πληθυσμοί των ειδών αυξάνονται με ρυθμό γεωμετρικής προόδου.
• Παρατήρηση 2 & 3: Μεταξύ των οργανισμών διεξάγεται αγώνας επιβίωσης.
• Παρατήρηση 4: Τα χαρακτηριστικά των γονέων κληροδοτούνται στους απογόνους.

Συμπεράσματα της θεωρίας

• Συμπέρασμα 1: Μερικά άτομα δεν επιβιώνουν ή δεν αναπαράγονται, οδηγώντας σε αγώνα επιβίωσης.
• Συμπέρασμα 2: Η επιτυχία στον αγώνα επιβίωσης εξαρτάται από τα κληρονομημένα χαρακτηριστικά.
• Συμπέρασμα 3: Τα ευνοϊκά χαρακτηριστικά μεταβιβάζονται συχνότερα, οδηγώντας στην εμφάνιση νέων ειδών.

Η διαδικασία αυτή ονομάστηκε φυσική επιλογή, σε αντιδιαστολή με την τεχνητή επιλογή που εφαρμόζει ο άνθρωπος.

4 Μερικές χρήσιμες αποσαφηνίσεις στη θεωρία της φυσικής επιλογής

Η φυσική επιλογή δρα στον πληθυσμό, ο οποίος αποτελεί τη μικρότερη μονάδα που μπορεί να εξελιχθεί. Η εξέλιξη απαιτεί τη συσσώρευση πολλών κληρονομήσιμων χαρακτηριστικών σε διαδοχικές γενιές. Επιπλέον, η δράση της φυσικής επιλογής είναι τοπικά και χρονικά προσδιορισμένη.

5 Η φυσική επιλογή εν δράσει

Ένα κλασικό παράδειγμα είναι η πεταλούδα Biston betularia. Πριν από τη Βιομηχανική Επανάσταση επικρατούσαν οι ανοιχτόχρωμες πεταλούδες, ενώ μετά την επικράτηση της βιομηχανικής ρύπανσης, οι μαύρες πεταλούδες απέκτησαν προσαρμοστικό πλεονέκτημα (βιομηχανικός μελανισμός). Η φυσική επιλογή δεν δημιούργησε νέο γνώρισμα, αλλά ευνόησε το ήδη υπάρχον που προσέδιδε μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης στο συγκεκριμένο περιβάλλον.