Ερμηνεία και Λεξιλογική Προσέγγιση της Αντιγόνης του Σοφοκλή

Λεξιλογικός Πίνακας και Ετυμολογίες

• παύω/παύομαι: ΟΜΟΡΡ.: παύλα, ανάπαυλα, παύση, ανάπαυση, πάψιμο, αναπαμός, αναπαυτικός. ΣΥΝΩΝ.: λήγω, περαίνω, τελευτώ. ΑΝΤΩΝ.: ἄρχομαι.
• μεστόω -ῶ: ΕΤΥΜ.: από το μεστός. ΟΜΟΡΡ.: μεστώνω, μέστωμα.
• λέγω: Βλ. σ. 71.
• ἐφευρίσκω/ἐφευρίσκομαι: ΕΤΥΜ.: από την πρόθεση ἐπί + εὑρίσκω. ΟΜΟΡΡ.: ευρετής, εύρεση, εύρημα, εφευρέτης, εφεύρεση, εφευρετικός, ευρεσιτεχνία, βρέσιμο. ΣΥΝΩΝ.: ἐξευρίσκω, ἐπινοώ, μηχανώμαι, τεχνώμαι.
• γέρων: ΟΜΟΡΡ.: γερόλυκος, γέροντας, γεροντικός, γεροντοκόρη, γεροξούρας, γεροπαράξενος.
• ἀνεκτός, -ή, -όν: ΕΤΥΜ.: από το ρήμα ἀνέχομαι. ΟΜΟΡΡ.: ανοχή, ανεκτικός, ανάσχεση, δυσανασχετώ, ανακωχή.
• δαίμων: ΕΤΥΜ.: από το ρήμα δαίω (= μοιράζω). ΟΜΟΡΡ.: δαιμόνιος, δαιμονικός, δαιμόνιο, δαιμονία, δεισιδαίμων, δαιμονίζω.
• πρόνοια: ΕΤΥΜ.: από το πρόνους (< πρό + νοῦς). ΟΜΟΡΡ.: προνοώ, προνοητικός, απρονοησία, νόηση, νοητός, ανόητος, νόημα, νοήμων, δυσνόητος.
• εὐεργέτης: ΕΤΥΜ.: από το εύ + ἔργον. ΟΜΟΡΡ.: ευεργεσία, ευεργέτημα, ευεργετικός, ευεργετώ.

Εκφραστικά Μέσα και Λειτουργικός Ρόλος

Στοιχεία Ύφους στην Αντιγόνη

• Εικόνες: Η στάση της Αντιγόνης (στ. 441).
• Επαναλήψεις: σὲ δή, σε (στ. 441): Δείχνει τον τραχύ και αυταρχικό τρόπο με τον οποίο ο Κρέοντας απευθύνεται στην Αντιγόνη.
• Παρήχηση: μώρα, μώρω, μωρίαν (στ. 469-470): Υπογραμμίζει την προσβλητική στάση της Αντιγόνης απέναντι στον Κρέοντα.
• Μεταφορές: σθένειν (στ. 453), ὑπερδραμείν (στ. 455).
• Πολυσύνδετο: οὐ... οὐδ'... οὐδὲ (στ. 450-453): Τονίζει την υπεροχή των θεϊκών νόμων έναντι των ανθρώπινων.

Ανάλυση Χαρακτήρων και Στάσεων

Η Σύλληψη της Αντιγόνης

Η σύλληψη της Αντιγόνης γεννά στο χορό συναισθήματα έκπληξης και απορίας. Ο χορός, έχοντας αρχικά εκφράσει την άποψη ότι η ταφή του Πολυνείκη ήταν έργο των θεών, αδυνατεί να πιστέψει ότι μια γυναίκα, και μάλιστα η ανιψιά του Κρέοντα, θα μπορούσε να είναι η δράστης.

Η Στάση του Κρέοντα

Ο Κρέοντας θεωρεί τον Πολυνείκη προδότη και πιστεύει ότι οι θεοί συμφωνούν με την απόφασή του να τον αφήσει άταφο. Η εμμονή του στην εξουσία και η αλαζονεία του τον οδηγούν σε ύβρη, καθώς προσπαθεί να ρυθμίσει ζητήματα που ξεπερνούν τα όρια της ανθρώπινης δικαιοδοσίας.

Ο Ρόλος του Φύλακα

Ο φύλακας παρουσιάζεται ως ένας απλός άνθρωπος που η κύρια έγνοια του είναι η επιβίωση. Η στάση του απέναντι στον Κρέοντα χαρακτηρίζεται από αφέλεια, αλλά και μια δόση θρασύτητας, καθώς προσπαθεί να αποδείξει την αθωότητά του χρησιμοποιώντας λογοπαίγνια.