Η Θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας για τις Μεταμοσχεύσεις και την Ευθανασία

Η Στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στις Μεταμοσχεύσεις

Η Εκκλησία τοποθετείται θετικά, καθώς θεωρεί ότι η ζωή είναι δώρο του Θεού που προσφέρεται «για να μπορούμε ακόμη και να την προσφέρουμε με αγάπη». Το φρόνημα της αυτοπροσφοράς αποτελεί τον πνευματικό άξονα της ηθικής της Εκκλησίας στις μεταμοσχεύσεις και η δωρεά οργάνων δεν θεωρείται αυτοκτονία ή ευθανασία, αλλά έκφραση της «μείζονος αγάπης». Γι’ αυτό και ευνοεί και ενθαρρύνει τη δωρεά οργάνων ή ιστών από ζώντα δότη.

Έννοια του «Εγκεφαλικού Θανάτου» και Διαφορά από τον «Κλινικό»

Ο εγκεφαλικός θάνατος ταυτίζεται με το αμετάκλητο βιολογικό τέλος του ανθρώπου και αποτελεί οριστική και ανεπίστρεπτη καταστροφή του εγκεφάλου, με πλήρη απώλεια αισθήσεων και συνείδησης. Η αναπνοή συντηρείται μόνο μηχανικά και η διακοπή της υποστήριξης οδηγεί σε άμεση παύση της καρδιακής λειτουργίας. Αντίθετα, στη φυτική κατάσταση («κλινικός θάνατος») το εγκεφαλικό στέλεχος λειτουργεί και συνήθως δεν απαιτείται τεχνητή υποστήριξη.

Απαραίτητη Προϋπόθεση για Δωρεά Οργάνων ή Σώματος

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η «συνειδητή συναίνεση» του δότη. Η συναίνεση πρέπει να είναι ελεύθερη, απόλυτα συνειδητή και καρπός ώριμης σκέψης, χωρίς εικασίες για τη βούλησή του και χωρίς να επισκιάζεται από οποιαδήποτε άλλη πράξη, με προϋπόθεση τη σωστή και αβίαστη ενημέρωση.

Η Στάση της Εκκλησίας απέναντι στη Ζωή και τον Θάνατο

Η Εκκλησία θεωρεί τη ζωή υπέρτατο δώρο του Θεού, του οποίου η αρχή και το τέλος βρίσκονται μόνο στα χέρια Του. Ο θάνατος δεν αφορά μόνο το τέλος της βιολογικής ζωής αλλά ολόκληρη την ύπαρξη του ανθρώπου και έχει συνέπειες για την αιώνια κατάστασή του.

Σύγχρονη Αντίληψη για τον Θάνατο και την Ευθανασία

Η σύγχρονη κοσμική αντίληψη προσεγγίζει τον θάνατο ως δικαίωμα και όχι ως γεγονός που υπερβαίνει τον άνθρωπο, θεωρώντας ότι ο χρόνος του μπορεί να επιλέγεται από τον ίδιο και όχι να προσδιορίζεται αποκλειστικά από τον Θεό.

Η Αποστολή του Ιατρού κατά τον Ιπποκράτη

Η ιατρική αποστολή ταυτίζεται με τη θεραπεία και την προσφορά ζωής και είναι ασύμβατη με τη συνδρομή στον θάνατο. Ο ιατρός δεσμεύεται να μη χορηγήσει ποτέ θανατηφόρο φάρμακο, ακόμη κι αν του ζητηθεί.

Κοινωνικές Συνέπειες της Ευθανασίας

Η ευθανασία παρέχει εξουσίες σε ιατρούς και συγγενείς πέραν αυτών που τους ανήκουν, με ανεξέλεγκτες συνέπειες. Η απόφαση μπορεί να επηρεαστεί από υποκειμενικά κίνητρα, αλλοιώνει τον ρόλο του ιατρού και τραυματίζει τη σχέση ιατρού–ασθενούς, ενώ το «δικαίωμα στον θάνατο» μπορεί να εξελιχθεί σε απειλή για ευάλωτους ασθενείς.

Θέσεις της Εκκλησίας για την Ευθανασία

Η Εκκλησία διακηρύσσει ότι η ζωή βρίσκεται μόνο στα χέρια του Θεού και απορρίπτει κάθε θάνατο που αποτελεί αποτέλεσμα ανθρώπινων επιλογών ως «ύβριν» κατά του Θεού. Καταδικάζει κάθε ιατρική πράξη που συνειδητά επισπεύδει τον θάνατο ως αντιδεοντολογική και προσβλητική του ιατρικού λειτουργήματος, τονίζοντας ότι οι άνθρωποι προσεύχονται και δεν αποφασίζουν για τη ζωή και τον θάνατο.

Θεολογικά Ερωτήματα

• Ποια είναι η πηγή της ζωής; Η ζωή είναι δώρο του Θεού στον άνθρωπο και προέρχεται από τον Θεό, ο οποίος «ο Ίδιος είναι η ζωή».
• Πώς προέκυψε ο θάνατος; Ο θάνατος και η φθορά προέκυψαν ως τραγικές συνέπειες της πτώσης του ανθρώπου και της απομάκρυνσής του από τον Θεό.
• Τι πέτυχε για τους ανθρώπους ο ερχομός και η Ανάσταση του Ιησού; Ο Ιησούς έγινε άνθρωπος για να καταργήσει με τον θάνατό Του αυτόν που εξουσίαζε τον θάνατο και με την Ανάστασή Του κατήργησε τον θάνατο, αφανίζοντάς τον και χαρίζοντας τη νίκη της ζωής.
• Έχει δικαίωμα ο άνθρωπος να παρεμβαίνει στη ζωή; Όχι, γιατί η ζωή δεν είναι ιδιοκτησία του ανθρώπου αλλά δώρο του Θεού. Κάθε ανθρώπινη παρέμβαση στη ζωή μοιάζει με κλοπή του δώρου του Θεού, αφού «δεν μας ανήκει, αλλά μας χαρίστηκε».