Қазақстан тарихы бойынша сұрақ-жауаптар мен емтихан тесттерінің жинағы

Ежелгі және ортағасырлық Қазақстан

• Солтүстік Қазақстан мезолит тұрақтары: Мичурин, Боголюбово, Қызылсу тұрағы, Евгеньевка, Дұзбай, Тельман, Явленка, Виноградовка, Дачная, Селетин, Ерейментау, Екібастұз.
• «Қыш құмыралар заманы»: Неолит.
• Беғазы-Дәндібай таралған аймақ: Орталық Қазақстан.
• Дөңгелек өзектастан (нуклеус) жасау әдісі қай дәуірге жатады: Мустье.
• Қола дәуіріндегі басым шаруашылық: Мал шаруашылығы.
• Тасты кесу, жону, жылтырата тегістеу әдістері қалыптасқан кезең: Неолит.
• Қола дәуіріндегі жерлеу ғұрпының басты сипаты: Өртеу салты, басын батысқа қарату.
• Қазақстанда ежелгі адамдар мекендей бастаған уақыт: б.з.б. 1 миллион жыл бұрын.
• Көшпелілік қалыптасқан аймақтар: Үстірт, Торғай, Жем жоталары, Бетпақдала, Балқаш маңы.
• «Ши цзи» еңбегінің авторы: Сыма Цянь.
• Ғұндардың өркениетке қосқан үлесін дәлелдеген ғалым: Сыма Цянь.
• Аң стилі өнерінің кезеңдері: Аң стиліндегі өнер шартты түрде үш кезеңге бөлінеді: көне кезең, өрлеу және құлдырау кезеңдері.
• Аң стилінің алғашқы кезеңі: б.з.б. VIII–VII ғасырлар.
• Кир мен Томирис соғысы: б.з.б. 530 жыл.
• Сақ петроглифтері табылған орын: Таңбалы.
• Сақ, сармат, үйсін келбеті андроновтықтарға ұқсас екенін дәлелдеген ғалым: О. Смағұлов.
• Бесшатыр қорымы орналасқан жер: Іле өзенінің оң жақ жағалауындағы Желшалғыр тауы (Шылбыр деген жер).
• Сақтар туралы мәлімет беретін ежелгі мәтіндер сақталған елдер: Грекия, Парсы елдері.
• Ерте темір дәуірінің хронологиясы: б.з.б. VIII–III ғасырлар.
• Грек-парсы соғысында сақтардың одақтасы: Парсылар.
• «Авестадағы» сақтардың атауы: Жүйрік атты турлар.
• Берел қорымын алғаш зерттеу: 1865 жылы В. В. Радлов.
• «Күміс жоқ, алтын көп» деген тарихшы: Страбон.
• Ежелгі үнді-иран тіліндегі «ратайштар» сөзі: Сақ жауынгерлері.
• Орталық Қазақстанның ерте темір дәуірі тайпалары: Исседон, аргиппей, қыпшақ.
• Каспий жағалауындағы сармат тайпасы: Гиркани.
• Солтүстік Кавказ бен Парфияға жорық жасаған тайпалар: Сармат тайпалары.
• «Іле аңғарындағы сақтар мен үйсіндердің ертедегі мәдениеті» монографиясының авторлары: К. Ақышев, Г. А. Кушаев.
• Үйсіндердің Ақтас қыстауы: Сырдарияның оң жағалауында орналасқан.
• Сәйгүлік мінген адам бейнеленген қапсырма қорымы: Теңлік қорымы.
• Үйсіндердегі мүлік теңсіздігін дәлелдейтін деректер: Жерлеу орындары.
• Қаңлылардың археологиялық мәдениеттері: Қауыншы, Отырар-Қаратау, Жетіасар.
• Қауыншы мәдениетінің орналасқан өңірі: Ташкент оазисі төңірегіндегі аймақтарда.
• Қаңлылар туралы «Вэсаканың ер жүрек ұлдары...» жазылған кітап: «Авеста».
• Қаңлылар мәдениеті дамыған өңір: Оңтүстік Қазақстан.
• Қаңлылардың 20 қаладан тұратын кешені: Жетіасар.

Түрік қағанаттары және орта ғасыр мемлекеттері

• 704 жылы Жетісудағы билік: Түргеш қағанаты.
• Батыс Түрік қағанатының өмір сүрген кезеңі: 603–704 жылдар.
• Түрік-Византия одағы кімге қарсы бағытталды: Иранға (Сасанилерге).
• Қарлұқ қағанатындағы кең тараған дін: Ислам.
• Әл-Марвази бойынша қарлұқ тайпаларының құрамы: 9 тайпа (үш жікіл, үш бескіл, бұлақ, көкеркін және тухси).
• 751 жылғы Атлах шайқасы кімдердің арасында өтті: Қытайлар мен арабтардың арасында.
• Атлах шайқасының тарихи нәтижесі: Қытай әскері Жетісудан біржолата қуылды.
• Қағандарға арналып жазылған ең ірі түрік руна ескерткіштері: Орхон-Енисей ескерткіштері.
• Батыс Түрік қағанаты ерекше күшейген билеушілер: Шегу мен Тон қағандар.
• Х ғасырдағы оғыз әскербасы лауазымы: Сюбашы.
• Атабектер тәрбиелеген «инал» атты мұрагерлері болған мемлекет: Оғыз мемлекеті.
• 965 жылы оғыздар мен Киев Русінің одағы кімдерді жеңді: Хазар қағанатын.
• Оғыз мемлекетінің өмір сүрген уақыты: IX ғасырдың соңы – XI ғасырдың басы.
• Оғыз шонжарларының кеңесі: Қаңқаш.
• Оғыз мемлекетінің күшеюіне зор үлес қосқан билеуші: Шахмәлік.
• Қимақ тайпаларының басшысы: Шат-түтік, кейіннен Қаған лауазымы.
• Махмұд Қашғари жазбасы бойынша VI ғасырдағы Сайрам атауы: Испиджаб.
• Қарахан мемлекетін Хорезмшах құлатқан жыл: 1212 жыл.
• Қараханда исламды 960 жылы мемлекеттік дін деп жариялаған: Мұса қаған.
• Түркі тілдес халықтар арасындағы ең көбі: Қыпшақтар.
• Дешті Қыпшақ аумағы: Алтай тауларынан Дунай өзеніне дейін, Балқаш көлінен Қара теңіздің батыс жағалауына дейін.
• Әл-Масуди айтқан Ақ және Қара Ертіс өзендері болуы мүмкін: Ембі мен Жайық (Орал) өзендері.
• Моңғолдардың келуімен пайда болған жаңа этникалық топтар: Маңғыт, барлас, қоңырат.
• Моңғолдарға Отырар қақпасын ашып берген әскербасы: Қарадша-хаджиб.
• Ортағасырлық ханның халықтан жинайтын азық-түлік салығы: Тағар.
• Орыс хан жазалаған тарихи тұлға: Жошы ұрпағы Түй-Қожа.
• Ақ Орданың Алтын Ордадан дербестенуі: Мүбәрәк қожа және Ерзен хандар тұсында.
• Барақ ханның басты мақсаты (Ақ Орда): Сыр бойы қалаларын мемлекетке қайтару.
• Моғолстанның ыдырауы басталған билеуші: Абд ар-Рашид хан.
• Моғолстан мемлекетінің негізін қалаған бірінші хан: Тоғылық Темір.
• Әмір Темір мен Тоқтамыстың Терек бойындағы шешуші шайқасы: 1395 жыл.
• Әбілқайырдың Шығыс Дешті Қыпшақта билік құруы: 1428–1468 жылдар.
• 1359–1379 жылдары Алтын Ордада ауысқан хандар саны: 20 хан («Ұлы дүрбелең»).
• Алтын Ордадағы жоғары әскери лауазым: Беклербек.
• Ноғай Ордасының негізгі аумағы: Еділ мен Жайық аралығы.
• Алтын Орда, Ақ Орда, Ноғай Ордасының ыдырауы: XV ғасырдың ортасы.
• Моңғолдардың мемлекеттік жоғарғы кеңесі: Құрылтай.
• Ақ Орда мемлекетінің құлауы: XV ғасырдың басы.

Қазақ хандығының құрылуы және дамуы

• Қазақ халқы болып қалыптасу барысын бұзған оқиға: Моңғол шапқыншылығы.
• Қазақ халқы этникалық қалыптасуының толық аяқталуы: XIV–XV ғасырлар.
• Қазақ сұлтандарының билей бастағаны туралы маңызды дерек: Мырза Мұхаммед Хайдар Дулатидің «Тарих-и Рашиди» еңбегі.
• Дулати бойынша қазақ сұлтандары билігінің басталуы: Хижра бойынша 870 жыл (1465–1466 жж.).
• Қазақ хандығының құрылған жылы: 1465 жыл.
• Қазақ хандығының алғашқы аумағы: Шу және Талас өзендері маңы.
• Керей мен Жәнібекке құшақ жая қарсылықсыз жер берген: Моғолстан билеушісі Есен-бұға.
• Керей мен Жәнібек маңына көшіп келген халық саны: 200 мың адам.
• Хан сайланудың басты шарты: Шыңғыс ханның тікелей ұрпағы (төре) болуы.
• Сайланған ханның мал-мүлкін бөліп алу дәстүрі: Ханталапай.
• Бүкіл қазақ ұлтының өкілдері жиналған кеңес: Құрылтай.
• XV ғасырдың соңында Қазақ хандығына енген қалалар: Созақ, Сығанақ.
• Қазақ хандары мен Шайбанилер арасындағы күрес аймағы: Сырдария өңірінің қалалары үшін.
• Қазақ-өзбек соғысының нәтижесі: Қазақ хандығы жеңіске жетіп, Ташкентті өз құрамына қосты.
• XVI ғасырдың басында Сыр бойына билік жүргізуге басты бөгет болған билеуші: Мұхаммед Шайбани.
• Қасым ханның билік жылдары: 1511–1518 (1521) жылдар.
• Қасым тұсындағы бастапқы астана: Алғаш Сығанақ қаласы болды, кейін Түркістанға көшірілді.
• Қасым хан кезіндегі қазақ халқы мен әскер саны: 1 миллион халық, 300 мың әскер.
• Қасым хан дипломатиялық қатынас орнатқан еуропалық мемлекет: Ресей (Мәскеу мемлекеті).
• XVI ғасырдың 50–60 жылдары Жетісу жағдайын қиындатқан: Ойраттардың тонаушылық шапқыншылықтары.
• XVI ғасырда Хақназар тұсында Қазақ хандығына қосылды: Ноғай Ордасының көптеген ұлыстары.
• Тәуекел хан тұсында күрт шиеленіскен сыртқы қатынас: Қазақ-өзбек қарым-қатынасы.
• XVII ғасырдың екінші жартысындағы хандық астанасы: Түркістан қаласы.
• Ерен ерлігі үшін Жәңгір ханға берілген атақ: Салқам Жәңгір.
• Жәңгір ханның 50 мың жоңғарға қарсы шайқасы: 1643 жылғы Орбұлақ шайқасы.
• Тәуке ханның сыртқы саясатының басты мақсаты: Көрші мемлекеттермен одақ құру және бейбіт қатынастар орнату.
• Тәуке хан ел басын біріктіріп құрылтай өткізген жер: Күлтөбе.
• «Жеті жарғы» заңдар жинағын жасауға қатысқан атақты билер: Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би.
• «Жеті жарғыдағы» хан мәртебесі: Барлық ру-тайпалық бірлестіктің жоғарғы басшысы.
• Қозы жүнін қырқатын күзгі мезгіл атауы: Қозыкүзем.
• Егіншілікпен шұғылданатын кедей адам: Жатақ.
• Қазақ хандығының 550 жылдығы атап өтілген жыл: 2015 жыл.

XVIII ғасырдағы Қазақстан: Жоңғар шапқыншылығы және Ресей империясымен байланыс

• 1710 жылғы Қарақұм жиынының басты мақсаты: Жоңғар шапқыншылығына бірлесіп тойтарыс беру.
• 1715 жылы Тәуке хан қайтыс болған соң таққа отырған хан: Қайып хан.
• 1718 жылғы Семей бекінісі: Ертіс шептік бекіністер жүйесі негізінде салынды.
• 1718 жылғы Аягөз шайқасындағы қолбасшылар: Қабанбай мен Жауғашар батырлар.
• 1723 жылғы «Ақтабан шұбырынды» оқиғасының себебі: Цин императоры Кансидің өлімінен соң Жоңғарияның батысқа қарай босаған әскерін жұмылдыру мүмкіндігі.
• Жоңғар соққысынан қатты ойрандалған аймақ: Жетісу жері.
• 1723 жылы жоңғар шабуылы салдарынан Орта жүз руларының ығысқан жері: Самарқан маңы.
• 1724–1725 жылдары жоңғарлар басып алған қалалар: Түркістан мен Ташкент.
• Сарысу бойындағы тарихи шайқас: «Қалмаққырылған» шайқасы.
• «Қалмаққырылғаннан» кейін барлық қазақ жасақтары жиналған төбе: Ордабасы.
• 1731 жылы Әбілқайырдың бастамасын қолдап Ресейге ант берген қазақ старшындарының саны: 29 старшын.
• 1735 жылы Қазақстанға паналап қашқан көтерілісші башқұрттар саны: 50 000 адам.
• Қалдан Сереннің Қазақ даласына қайта басып кіруі: 1741–1742 жылдар.
• Абылай сұлтанның жоңғарлар тұтқынына түскен уақыты: 1742 жыл.
• XVIII ғасыр ортасында билікке таласып, Абылайға паналаған жоңғар нояны: Әмірсана.
• Цин әскерінің қазақ жеріне қауіп төндіре басып кіруі: Абылай ханның кезеңінде (1756–1757 жж.).
• Абылай ханның билік жүргізген жылдары: 1771–1781 жылдар.
• Абылай ханның шын есімі: Әбілмансұр.
• Е. Пугачевтің Нұралы ханға арнаған манифесі: 1773 жыл 20 қыркүйек.
• XVIII ғасырда Ресейден әкелінген негізгі сауда тауарлары: Шойын, темір қазан, шұға, қант.

XIX ғасырдағы Қазақстан және ұлт-азаттық күрес

• 1822 жылғы «Сібір қырғыздары туралы Жарғы» бойынша құрылған сыртқы округтер: Қарқаралы, Көкшетау, Баянауыл, Аягөз, Ақмола, Үшбұлақ, Көкпекті.
• 1824 жылғы «Орынбор қырғыздарын басқару туралы жарғыны» дайындаушы: П. К. Эссен.
• Құсмұрын округінің құрылған жылы: 1824 жыл.
• Тентектөре көтерілісі бағытталды: Қоқан хандығының езгісіне қарсы.
• Исатай Тайманұлының ақырғы шайқасы: 1838 жылы Ақбұлақ өзені жағасында.
• 1848–1849 жылдардағы Арал теңізін зерттеу экспедициясын басқарған: А. И. Бутаков.
• Арал өңіріндегі азаттық күресті басқарған халық батыры: Жанқожа Нұрмұхамедұлы.
• Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс: 1853–1858 (1854) жылдар.
• Шоқан Уәлихановтың Қашқарияға жасаған сапары: 1858–1859 жылдар.
• Шоқанды «қазақтардың Геродоты» деп бағалаған зерттеуші: А. И. Левшин.
• XIX ғасырдың 60-жылдары халық саны туралы дерек қалдырған: А. И. Левшин.
• А. Вамберидің қазақтар мен Орта Азия туралы белгілі еңбегі: «Орта Азияға саяхат».
• 1867 жылғы 11 шілдеде II Александр бекіткен ереже: Жетісу және Сырдария облыстарын басқару туралы уақытша ереже.
• 1868 жылғы 21 қазандағы патша бекіткен реформа: Торғай, Орал, Ақмола және Семей облыстарын басқару туралы ереже.
• 1867–1868 жылдардағы реформа бойынша түтін салығының мөлшері: Орынбор және Батыс Сібір генерал-губернаторлығында – 3 сом; Түркістан генерал-губернаторлығында – 2 сом 75 тиын.
• 1869 жылы граф Борх отряды негізін қалаған бекініс: Ақтөбе бекінісі.
• XIX ғасырдың екінші жартысындағы Орал және Торғай көтерілістерінің себептері: 1867–1868 жылдардағы отаршылдық ережелерге және салықтық езгіге қарсылық.
• 1870–1882 жылдары Ташкентте шығып тұрған алғашқы мерзімді басылым: «Түркістан уалаятының газеті».
• 1886 жылғы 2 маусымда бекітілген басқару ережесі: Түркістан өлкесін басқару және онда жер, салық өзгерістерін енгізу туралы.
• 1891 жылғы 25 наурызда қабылданған ереже: Ақмола, Семей, Жетісу, Торғай және Орал облыстарын басқару туралы жаңа ереже.
• 1896–1903 жылдары Далалық өлкені зерттеген ауқымды статистикалық экспедиция: Ф. А. Щербина экспедициясы.
• «Қазақстан XIX ғасырдың 20–40 жылдарында» монографиясының авторы: Е. Б. Бекмаханов.
• Майор И. М. Лихарев отряды негізін қалаған бекініс: Өскемен бекінісі (1720 ж.).

XX ғасырдың басы және Алаш қозғалысы

• 1896 жылы Атбасарда құрылған А. Д. Ушаковтың үйірмесі: Маркстік үйірме.
• 1903 жылы тұңғыш саяси ереуіл өткен қала: Орал.
• 1904 жылы В. В. Куйбышев маркстік үйірме ұйымдастырған орталық: Көкшетау.
• 1905–1907 жылдары алғашқы кәсіподақ ұйымы құрылған қала: Орал.
• 1905 жылы Нижний Новгородта құрылған қоғамдық ұйым: Бүкілресейлік мұсылмандар одағы.
• 1905 жылы Оралда конституциялық-демократиялық (кадет) бөлімшесін құрған қайраткерлер: Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, М. Дулатов.
• 1905 жылғы интернационалдық сипат алған саяси демонстрация орындары: Успен (Нілді) кеніші мен Перовск қаласы.
• 1905 жылғы қарашада Семей қаласындағы үлкен наразылық: Пошта-телеграф қызметкерлерінің саяси ереуілі.
• 1906 жылы Орынбор–Ташкент бағытында пайда болған: Теміржолшылардың алғашқы кәсіподақ ұйымы.
• 1906 жылы Успен кенішінде құрылған жұмысшы ұйымы: Орыс-қазақ одағы.
• 1907 жылы «Орыстарға қырғыздардан» үндеуін жариялаған газеттер: «Оренбургский край», «Уральский дневник».
• 1907 жылы бар болғаны 103 күн қызмет еткен заң шығарушы орган: Ресей империясының ІІ Мемлекеттік Думасы.
• Ақмола мен Семейдегі саяси қозғалыстарды жазалауға жіберілген патша генералы: Меллер-Закомельский.
• Қарқаралы петициясының негізгі талаптары: Қазақтан тартып алынған жерлерді қайтару, қоныс аудару саясатын тоқтату, дін және ана тілі бостандығы.
• Қарқаралы петициясын ұйымдастырушы көшбасшылар: Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, Ж. Ақбаев.
• I Мемлекеттік Думаға сайланған қазақ депутаттары: А. Бірімжанов (Торғай), А. Қалменов (Орал), Ә. Бөкейханов (Семей), Ш. Қосшығұлов (Ақмола), С. Жантөрин (Уфа губерниясы).
• І Думада А. Бірімжанов көтерген өзекті мәселе: Қазақ депутаттарын аграрлық комиссия құрамына енгізу.
• I Мемлекеттік Дума таратылған соң қабылданған саяси құжат: «Выборг үндеуі» (Ә. Бөкейханов қол қойған).
• II Мемлекеттік Дума мінберінен патша үкіметінің отарлық қоныстандыру саясатын ашық сынаған заңгер: Б. Қаратаев.
• 1913–1918 жылдары жарық көрген ұлттық басылым: «Қазақ» газеті (редакторы А. Байтұрсынов, таралымы 8 мыңға дейін жетті).
• «Семипалатинский листок» басылымының редакторы: Н. Я. Коншин.
• Семейдегі кадет партиясының жергілікті органы: «Свободная речь» газеті.
• 1916 жылы жарық көрген қолжазбалық басылымдар: Б. Майлин мен Ж. Тілепбергеновтің «Садақ» журналы.
• 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілістің шығу себебі: 1916 жылғы 25 маусымдағы патшаның майданның тыл жұмыстарына ер-азаматтарды алу жөніндегі жарлығы.
• Тыл жұмыстарына қазақтарды алу жоспары: 240 мыңға жуық адам.
• 1916 жылғы Қарқара көтерілісінің құрбан болған басшылары: Жәмеңке Мәмбетов пен Ұзақ Саурықов.
• 1916 жылғы Жетісуда қазақтар жағына шыққан орыс шаруасы: Е. Курев.
• А. Имановтың мергендер тобын басқарған дала мергені: Кейкі батыр.
• Әулиеатада Т. Рысқұлов құрған жастар бірлестігі: «Қазақ жастарының революциялық одағы».
• «Жер өңдеушілерге берілсін» деген ұран тастаған партия: Эсерлер партиясы.
• 1917 жылдың 14 наурызындағы шешім: Тыл жұмыстарына бұратана халықтардан адам тарту тоқтатылды.
• 1917 жылы наурызда Ташкентте құрылған ұйым: «Шура-и-Ислами».
• «Шура-и-Ислами» ұйымынан бөлініп шыққан діни партия: «Шура-и-Улема» (жетекшісі Серәлі Лапин).
• Бірінші Жалпықазақ съезі: 1917 жыл 21–26 шілдеде Орынбор қаласында өтті.
• «Үш жүз» саяси партиясының жетекшілері: Көлбай Тоғысов, Мұқан Айтпенов, Шәймерден Әлжанов, Әбілқайыр Досов.
• Түркістан автономиясының үкімет басшылары: Мұхамеджан Тынышбаев, кейін Мұстафа Шоқай.
• «Жас Түркістан» журналының эмиграциядағы жетекшісі: Мұстафа Шоқай.
• Алашорда үкіметінің Төрағасы: Әлихан Бөкейханов (1937 ж. қуғын-сүргін құрбаны болды).
• Алашорданың батыс бөлімшесінің орталығы және жетекшісі: Жымпиты елді мекені; Жаһанша Досмұхамедов.
• Алғашқы Алаш милициясы отрядының құрылуы: 1918 жылы қаңтар-ақпан айларында Верный қаласында.

Кеңестік кезең және Қазақ КСР

• ІІ Бүкілресейлік Кеңестер съезі қабылданған уақыт пен декреттер: 1917 жыл 26 қазан (Петроград); «Бейбітшілік туралы» және «Жер туралы» декреттер.
• Қазревкомның (1919 ж.) негізгі міндеті: Өлкеде кеңес үкіметін орнату, мемлекеттік құрылысты қалыптастыру.
• 1920 жылғы 4 қазандағы мемлекеттік негізді бекіткен құжат: Қазақ АКСР-і еңбекшілері құқықтарының Декларациясы.
• Қазақ АКСР ОАК алғашқы төрағасы: С. Меңдешев.
• А. Байтұрсынұлы мен М. Сералин шекарасын Қазақстанға қосуды дәлелдеген аймақтар: Қостанай, Ақмола, Қарағанды өңірлері.
• 1921 жылы Қазақ АКСР-і құрамына қайтарылған облыстар: Ақмола және Семей облыстары.
• 1921 жылғы аштық қатты жайлаған губерниялар: Орынбор, Ақтөбе, Бөкей, Орал және Қостанай.
• 1923 жылы құрылған «Талап» қоғамының қызметі: Қазақ әдеби тілінің терминологиясы мен емлесін жетілдіру, ұлттық мәдениетті зерттеу.
• Ірі бай шаруашылықтары мен малдарын тәркілеуге (1928 ж.) басшылық еткен комиссия төрағасы: Е. Ерназаров.
• Индустрияландыру жылдары Қазақстанның тек шикізат базасы болуына қарсы шыққан: Смағұл Сәдуақасов.
• 1929 жылдан басталған жалпыодақтық жоспар: Алғашқы бесжылдық жоспары.
• 1933 жылы Қазақ өлкелік партия комитетінің 1-хатшысы болып тағайындалған: Левон Мирзоян.
• 1939 жылы КСРО мысының 51%-ын өндірген алып өндіріс: Балқаш мыс балқыту зауыты.
• Соғыс қарсаңында республика көмірінің 90%-ын берген өңір: Қарағанды көмір алабы.
• «АЛЖИР» лагерінің тарихи қызметі: Отан сатқындары әйелдерінің Ақмола лагері.

Ұлы Отан соғысы жылдары (1941–1945 жж.)

• Майданға аттанған қазақстандық жауынгерлердің жалпы саны: 1 миллион 200 мың адам.
• ҰОС кезінде еңбек армиясына жұмылдырылғандар: 700 мыңға жуық адам.
• 1942 жылғы 28 шілдедегі И. В. Сталиннің №227 бұйрығы: «Бір қадам да кейін шегінбеу!».
• 1942 жылы ұшағын жау танкілерінің легіне бағыттап өшпес ерлік көрсеткен қарағандылық ұшқыш: Нұркен Әбдіров.
• 316-атқыштар дивизиясы құрамындағы 1073-батальонды шебер басқарған қас батыр: Бауыржан Момышұлы.
• Ақтөбе қаласында жасақталған әскери құрамалар: 312-атқыштар дивизиясы (командирі А. Ф. Наумов), 101-атқыштар бригадасы (командирі С. Я. Яковленко).
• Казачиха деревнясы түбінде қаһармандықпен қаза тапқан мерген қыз: Әлия Молдағұлова.
• Днепр шайқасындағы ең жас Кеңес Одағының Батыры: Жәнібек Елеусізов.
• Кеңес Одағының екі мәрте Батыры атағын алған ұшқыштар: Т. Бигелдинов, Л. Беда, С. Луганский, И. Павлов.
• Ленинград қоршауындағы Ладога көлі арқылы өткен жол: «Өмір жолы».
• 1943 жылы тарихшы ғалымдар тобы бірігіп жазған академиялық іргелі еңбек: «Қазақ КСР тарихы».
• 1943 жылы майдан мұқтажы үшін пайдалануға берілген өнеркәсіп: Ақтөбе ферроқорытпа зауыты.
• Соғыс жылдары жарық көрген Мұхтар Әуезовтің классикалық туындысы: «Абай» роман-эпопеясының 1-кітабы.
• 1943 жылы КСРО Ғылым Академиясының Қазақ филиалын басқарған: Қаныш Сәтбаев.
• 1945 жылдың қазанында қабылданған тарихи қаулы: Қазақ КСР Ғылым академиясын құру туралы шешім (1946 ж. ашылды).

Соғыстан кейінгі кезең және қайта құру жылдары

• Тарихшы Ермұхан Бекмахановқа 1952 жылы тағылған үкім: Кенесары қозғалысын зерттегені үшін 25 жылға түзету лагеріне сотталды.
• Көзқарасы ресми ғылымға жат деп айыпталған академик-археолог: Әлкей Марғұлан.
• 1954 жылғы Жезқазғандағы саяси тұтқындар наразылығы: Кеңгір көтерілісі.
• 1950 жылдардың ортасында салынған ғарыш кешені: Байқоңыр ғарыш айлағы.
• 1954 жылдан бастап Солтүстік Қазақстанның демографиясын өзгерткен оқиға: Тың және тыңайған жерлерді игеру.
• Семей ядролық полигонында жасалған жарылыстар саны (1949–1989 жж.): 468 (478) сынақ.
• Азғыр полигонындағы жерасты жарылыстары (1966–1979 жж.): 17 ядролық сынақ.
• «Жылымық жылдары» атауы кімнің басшылығына қатысты: Н. С. Хрущев.
• 1986 жылғы 16–18 желтоқсандағы жастар шеруін күшпен басудың құпия жоспары: «Құйын-1986» («Метель-1986») операциясы.
• 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісінде қанды бұйрықтар берген ІІМ басшысы: Г. Князев.
• 1988 жылы ресми ақталған ұлы ойшыл әрі ақын: Шәкәрім Құдайбердіұлы.

Тәуелсіз Қазақстан

• 1991 жылғы 8 желтоқсандағы құжат: ТМД-ны құру жөніндегі Беловеж келісімі.
• 1991 жылғы Қазақстан мен Қытай арасындағы шекаралық теміржол өткелі: «Достық – Алашанькоу».
• Қазақстанның шет елде ашылған тұңғыш елшілігі: Түркия Республикасындағы елшілік.
• 1992 жылғы 2 наурыздағы аса маңызды оқиға: Қазақстан Республикасының БҰҰ толыққанды мүшесі болып қабылдануы.
• 1992 жылғы 23 мамырдағы халықаралық міндеттеме: Лиссабон хаттамасына қол қойып, ядролық қарудан бас тарту.
• 1992 жылғы БҰҰ мінберінен көтерілген бейбіт бастама: Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі кеңесті (АӨСШК) шақыру.
• НАТО-ның «Бейбітшілік жолындағы серіктестік» бағдарламасына Қазақстанның қосылуы: 1994 жыл.
• 1995 жылғы Конституция бойынша Қазақстанның қос палаталы жоғары өкілдік органы: Парламент (Сенат және Мәжіліс).
• 1997 жылдың ресми атауы: «Жалпыұлттық татулық және саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу жылы».
• Қазақстанның Ресей Федерациясымен мемлекеттік шекарасының ұзындығы: 7591 шақырымға жуық.
• Қазақстан-Қытай мемлекеттік шекарасының жалпы ұзындығы: 1782 шақырым.
• Түркі әлемінің мәдениетін насихаттайтын халықаралық ұйым: ТҮРКСОЙ (TÜRKSOY).
• 2000 жылы Астанада құрылған интеграциялық одақ: Еуразиялық Экономикалық Қоғамдастық (ЕурАзЭҚ).
• 2001 жылы негізі қаланған беделді аймақтық ұйым: Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ).
• Шетелдегі қазақтардың тарихи Отанына көшіп келуін қолдайтын бағдарлама: «Нұрлы көш» мемлекеттік бағдарламасы (2009–2011 жж.).
• 2010 жылғы Қазақстанның халықаралық жетістігі: ЕҚЫҰ-ға (Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы) төрағалық ету және Астана Саммитін өткізу.
• 2011 жылы Қазақстан басшылық еткен ислам әлемі ұйымы: Ислам Ынтымақтастық Ұйымы (ИЫҰ).
• 2017 жылғы «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесінің ұраны: «Болашақтың энергиясы» (Future Energy).
• Қазақ әліпбиін латын қарпіне көшіру туралы жарлық: 2017 жылғы 26 қазан.
• ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген нысандар: Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Таңбалы тас петроглифтері, Сарыарқа – Солтүстік Қазақстан даласы мен көлдері, Ұлы Жібек жолы бойындағы қалалар, Батыс Тянь-Шань.
• 2019 жылдың ресми жарияланған атауы: «Жастар жылы».
• Елімізде соңғы жүргізілген Ұлттық халық санағы: 2021 жыл.