Arabako Hidrografia: Uraren Mugalerroak eta Ebroko Zokogunea

Uraren Mugalerroen Hegoaldea

Arabako lurraldea hainbat eskualde geografikotan banatzen da, batez ere urak drainatzen dituen eremu eta mendilerroen arabera:

Lautada

Zadorra ibaiak drainatzen duen haran zabala da, iparraldean Kantabriar-Mediterraniar urren mugalerroen mendikateak eta hegoaldean Araba Erdiguneko mendizerrek mugatzen dutena. Mendebaldean, Mendebaldeko mendizerrak daude. Altuerak 500-600 metro inguruan mantentzen dira.

Araba Erdiguneko Mendizerrak

Lautada eta Trebiñoko arroaren artean hedatzen dira, Arabako herrialdea ia bi zati simetrikoetan banatuz. Ez dira oso garaikoak, baina etenik gabe jarraitzen dute (Kapildui, 1.180 m, da gailurrik handiena). Ekialdetik mendebaldera, hauek dira aipagarrienak:

• Entzia eta Iturrieta mendizerrak
• Gasteiz Mendiak
• Tuyo mendizerra

Mendebaldeko Haranak eta Mendizerrak

Benetako multzo bat osatzen dute, batez ere kare-harriz osatua. Mendizerra nagusiak Arkamo, Arrato, Badaia eta Artzena dira. Hauek osatzen dituzten haranak (Kuartango, Omecillo eta Valdegobia) material buztintsu bigunagoan induskatuak daude.

Trebiñoko Arroa

Haran zabala eta mendiz inguratua da. Litologia bariatua duen tertziarioko arro sedimentarioz osatuta dago.

Hego-ekialdeko Haranak eta Mendizerrak

Arabako Mendia deituriko eskualdearekin bat dator. Morfologia zaila duen eremua da, 1.000 metrotik gorako gailurrez osatua (adibidez, Arboro, 1.048 m). Joar edo Kodes mendizerraren magalean Kanpezuko Santa Kurutzeko zokogunea dago, Arabar mendiko gunerik zabalenetarikoa.

Toloño-Kantabria-Joar Mendizerra

Eskualde hauek banatzen ditu:

1. Trantsizioko ozeaniar-klima eremukoak.
2. Arabako Errioxako mediterraniar-kontinental klimakoak.

Ekialdetik mendebaldera doan kare-harrizko lerrokadura da, jarraikortasun topografiko nabarmena duena, Palomares (1.461 m) gailurrean bukatzen dena.

Ebroko Zokogunea

Toloño-Kantabria-Joar mendizerraren eta Ebro ibaiaren artean Arabako Errioxako eskualdea hedatzen da. Eskualde hau Ebro zokogune zabalaren zati txiki bat da. Tertziarioko eta Kuaternarioko materialez (buztinak, hareharriak) osatuta dago, eta hegoalderantz, Ebro ibai aldera, poliki malda beherako erliebea du.