Bigarren Errepublikako Erreforma Nagusiak (1931-1933)

Erlijioa eta Hezkuntza Erreformak

Dibortzioaren Legeak ez zuen aintzat hartzen ezkontza erlijiosoa, eta Erlijio Sinesmenen eta Kongregazioen Legearen bidez, bertan behera geratu ziren estatuak Elizari egiten zizkion ekarpenak. Hezkuntza-erreformaren oinarria zen doako hezkuntza laikoa denen eskubidea izatea.

Lehen Hezkuntzako eskola asko ireki eta irakasle prestatuak jarri behar zirela kalkulatu zuten, baina ezin izan zuten helburu hori lortu. Hala ere, irakasle kopurua eta batxilergoko ikastetxe kopurua bikoiztu egin zen, eta hezkuntzako aurrekontuak ere hazi egin ziren. Hori izan zen Errepublikaren lorpen handienetako bat.

Lan eta Gizarte Politikak

Largo Caballero lan-ministroa zen eta behin-behineko gobernuak abian jarritako gizarte eta lan-politikarekin jarraitu zuen. Zenbait lege garrantzitsu onartu zituen:

• Lan kolektiboen legea: hitzarmen kolektiboko zenbait gai arautzen zituena.
• Epaimahai mistoen legea: nagusiez eta langileez osatua, arbitratze-lanak egiten zituena.
• Langile batzordeen legea: sindikatuak arautzen zituena.

Langileen eta landa eremuen bizi-baldintzak hobetzen saiatu zen Largo Caballero.

Nekazaritza Erreforma eta Krisia

Espainiako nekazaritzaren zati handi bat zaharkituta zegoen; jabetza ustiategi txikiak zeuden eta nekazaritza-eremuetako langile asko miseria gorrian bizi ziren. Nekazaritza-sektoreko gizarte-arazo larria okertu egin zen nazioarteko ekonomia-krisi handiaren ondorioz.

Nekazaritza-erreformako legea oso moderatua zen. Lurrak kendutako jabe guztiei kalte-ordainak eman behar zizkieten, eta lege horren bidez estatuak lursail asko eskuratu zituen. Legea oso motel ezarri zen, ordea, eta matxinada anarkistak sortu ziren.

Krisi Politikoa eta 1933ko Hauteskundeak

Bai ezkerrekoek, bai eskuinekoek gogor egin zuten biurteko erreformistaren kontra. Anarkisten eta ordena publikoaren arazoak izan ziren, eta gertatutako sarraskien ondorioz gobernua erori zen. Eskuin kontserbadoreak erregimen errepublikanoaren kontra egin zuen, konspirazioaren eta hauteskundeen bidez.

Koalizio errepublikano-sozialistaren krisia gertatu zen eta Manuel Azañak dimititu egin zuen. Alcala Zamorak Gorte Konstituziogileak desegin eta hauteskundeetara deitu zuen. 1933ko hauteskunde orokorrak egin zirenean, hauteskunde-lege berria zegoen. Emakumeek botoa emateko eskubidea izan zuten lehen aldiz.

Norgehiagoka politiko handia sortu zen eta Jose Antonio Primo de Riverak Falange Española sortu zuen. Hauteskunde orokorretan, eskuinak (CEDA) eta Alderdi Erradikalak irabazi zuten.