Bizkaiko Industrializazioa eta Langile Mugimenduak (XIX. mendea)

Testuingurua: XIX. mendeko Industrializazioa Bizkaian

XIX. mendearen bigarren erdialdean, Espainiako industrializazio prozesua zaila eta motela izan zen, lehiakortasunaren eta beste herrialde industrializatuen aurka egiteko oztopoak zirela eta. Bizkaian, ordea, meatzaritza eta siderurgia garatu ziren, burdin mea kalitate handikoa eta lur azalean kokatua egoteagatik, erraz eskuragarria baitzen. Gainera, itsasotik gertu zegoen, garraioa eta esportazioa errazteko.

Ekonomia eta Immigrazioa

Horrek ekonomia bultzatu zuen, baina baita immigrazioa ere. Horrekin batera, oligarkia finantzarioa sortu zen eta langileak bizi-baldintza kaskarrean zeuden: lanaldi luzeak, soldata txikiak, istripu ugari eta etxebizitzetan higiene eta elikagai eskasia. Langileen osasuna okertzen joan zen eta hilkortasun tasa handitu zen.

Langile Mugimenduak eta Ideologiak

Langile-mugimenduak aurrera egin zuen eta 1864an Lehen Internazionala sortu zen, marxistak eta anarkistak ziren bi korronte nagusiak. 1879an, Pablo Iglesiasek Langileen Alderdi Sozialista (PSOE) sortu zuen eta 1888an UGT sindikatua. Bizkaian sozialismoa indartu zen eta langileek lan-baldintzak hobetzeko borroka hasi zuten, 1890ean greba handia izan zena.

1890eko Greba eta Ondorioak

Greba horretan lan-orduak murriztea eta kantinen beharraren ezeztatzea lortu zituzten, baina testuan aipatzen denez, lorpen horiek ez ziren bete. Abertzaleek sozialismoaren ideologiaren kontrako jarrera hartu zuten eta ELA Eusko Langileen Alkartasuna sortu zuten, langile euskaldunak bilduz. 1890eko greba gogorretan, langileek jarrera irmoa agertu zuten eta lorpen batzuk lortu zituzten, baina sozialismoaren hedapena ez zen nahikoa sendotu, eta grebalariek egoera hobetzeko borrokan jarraitu zuten. Lomaren Hitzarmena sinatu zen, baina lorpenak ez ziren guztiz betetzeko moduan izan.

Industrializazioaren Oinarriak eta Eraginak

Bizkaiko industrializazioaren oinarriak burdin mearen kalitateak eta Bessemer sistemak ezarri zituzten. Etorkinen etorrerak, kudeaketa egokirik gabe, langileei bizi baldintza gogorrak ekarri zizkien. Testuak desberdintasun sozialen handitzea eta 1890-1910 bitarteko greba ugari azaltzen ditu, langileek oinarrizko eskubideak eskatzeko. Etorkinen masiboa izateak, gainera, euskal nazionalismoaren sorrera bultzatu zuen, identitatearen galera saihesteko erantzun gisa.