Deskolonizazioa: Prozesua, Kronologia eta Gakoak

Deskolonizazioaren definizioa

Deskolonizazioa: Europako inperio handien mendean izandako lurraldeek abiatutako independentzia-prozesuari esaten zaio.

Deskolonizazioaren arrazoiak

• Bigarren Mundu Gerra: Koloniei ohartarazi zien metropoliak ahulak zirela eta ez zirela garaiezinak.
• Mugimendu nazionalistak: Gerrak okupatzaileen aurkako gerrillak prestatzeko eta herri-buruzagiak sortzeko balio izan zuen.
• Geopolitika: Bi superpotentzia handiek, Estatu Batuek eta SESBek, ez zituzten kolonia tradizionalak.
• NBEren zeregina: Herrien autodeterminazio-eskubidea bultzatzea funtsezkoa izan zen.

Kronologia eta hedapena

Deskolonizazioa 1946an hasi zela jotzen da. Independizatutako azken koloniak hauek izan ziren: Hong Kong (1997, Britainia Handitik) eta Macau (1999, Portugaletik).

Prozesuaren bitartekoak

Deskolonizazioa bi bidetatik gertatu zen: prozesu baketsuak eta indarkeriazkoak.

• Britainiar koloniak: Orokorrean negoziaketaren bidezko prozesu baketsuak izan ziren.
• Frantziako Inperioa: Zenbait tokitan gerra gogorrak izan ziren.
• Afrika Beltza eta Ozeania: Independentzia gehienbat baketsua eta adostua izan zen.

Deskolonizazioa Asian

India eta Pakistan

India Britainiar Inperioko koloniarik handiena zen. 1947ko uztailaren 1ean lortu zuen independentzia negoziazioaren bidez. Ghandi eta Nehru izan ziren protagonista nagusiak. Bi errepublika sortu ziren: Indiako Batasuna (hindua) eta Pakistan (musulmana).

Indotxina eta Vietnam

Vietnameko indar nazionalisten burua Ho Chi Minh komunista zen. 1945eko irailean independentzia aldarrikatu zuen, baina Frantziak ez zuen onartu eta gerra hasi zen. Indotxinako penintsula hiru estatutan banatu zen: Laos, Kanbodia eta Vietnam. Azken hau bi zatitan banatu zen: Ipar Vietnam eta Hego Vietnam.