Erlijioaren funtzioa, Susmoaren Maisuak eta Beauvoirren pentsamendua

Erlijioaren funtzioa gizartean

Erlijioak historian zehar gizartean funtzio garrantzitsua bete du. Gizakiak betidanik galdetu izan du zergatik existitzen den sufrimendua, zein den bizitzaren zentzua edo zer gertatzen den heriotzaren ondoren. Horregatik, erlijioak erantzun sinboliko eta moralak eskaini ditu, baina, aldi berean, kritika ugari ere jaso ditu.

Erlijioaren alderdi positiboak

• Zentzua: Sufrimendua, heriotza edo bizitzaren helburua ulertzen laguntzen du.
• Komunitatea: Errituen, sinboloen eta sinesmen partekatuen bidez pertsonak elkartzen ditu.
• Morala: Ongia eta gaizkia bereizteko irizpideak eskaintzen ditu.

Erlijioaren kritika: Marx eta alienazioa

Marxek erlijioa kritikatu zuen, alienazioaren adierazpena dela argudiatuz: gizakiak bere indarra eta askatasuna galdu, eta kanpoko botere bati egozten dizkio. Langilea bere lanaren fruitutik aldenduta bizi da, eta erlijioak egoera hori onartzen laguntzen dio. Horregatik deitu zion “herriaren opioa”: erlijioak kontsolamendua ematen du, baina ez du zapalkuntza ezabatzen; aitzitik, injustizia jasangarriago bihurtzen du.

Erlijioa gaur egun

Gaur egun, mendebaldean erlijioak ez du bizitza publiko osoa kontrolatzen: sinestunak eta ez-sinestunak elkarrekin bizi dira, eta estatuak neutroa izan behar du. Hala ere, leku batzuetan oraindik ere botere sozial handia du; adibidez, Afganistanen talibanen erregimenak emakumeen askatasuna murriztu du erlijioaren izenean.

Susmoaren Maisuak: Marx, Nietzsche eta Freud

Susmoaren maisuek (Marx, Nietzsche eta Freud) mendebaldeko kulturaren eta gizakiaren kontzientziaren azpian dauden mekanismo ezkutuak azaldu nahi izan zituzten, itxuraz egia dirudiena zalantzan jarriz:

• Marx: Gizartea ekonomiaren ikuspegitik aztertu zuen, erlijioa eta alienazioa salatuz.
• Nietzsche: Moral kristaua kritikatu zuen. “Jainkoaren heriotza” aldarrikatuz, balio absolutu tradizionalen gainbehera eta nihilismoa aztertu zituen, supergizakia proposatuz.
• Freud: Inkontzientea azpimarratu zuen: gizakiaren jokabidea ez du arrazoimenak bakarrik gidatzen, baizik eta bulkada eta desirak ere bai.

Simone de Beauvoir: Emakumearen eraikuntza soziala

Simone de Beauvoirrek dioenez, “gizadian ez dagoela ezer ere naturalik”. Existentzialismoaren arabera, existentzia esentziaren aurretik doa; hau da, gizakiok ez dugu aurrez finkatutako izaerarik, gizartearen, historiaren eta heziketaren bidez eraikitzen gara.

Emakumea: destino biologikoa ala eraikuntza soziala?

Beauvoirrek ukatzen du emakumea biologikoki definituta dagoela. Emakumearen tokia eta izaera ez dituzte hormonek edo instintuek bakarrik zehazten, baizik eta ohiturek, legeek eta hezkuntzak. Desberdintasuna txikitatik eraikitzen da, neskei eta mutilei rol desberdinak ezartzen zaizkielako. Ondorioz, emakumearen egoera ez da destino biologikoa, eraikuntza soziala baizik; eta eraikia bada, aldatu ere egin daiteke.

Laburpena

Beauvoirren ustez, emakumea ez da naturak sortutako izaki finko bat, zibilizazioak eraikitako produktua baizik. Emakumeen emantzipazioa lortzeko, baldintza ekonomikoak aldatzeaz gain, aldaketa moral, sozial eta kultural sakonak behar dira.