Espainiako Hiri-Egitura: Alde Zaharra eta Industria Aldea

HIRI-EGITURA

Hiri-egitura hiria morfologia eta eginkuzun bereziak dituzten inguruetan zatitzea da. Urbanizazio-prozesu luzearen emaitza modura, gaur egungo Espainiako hiriak egitura konplexua du.

INDUSTRIA AURREKO HIRIA: ALDE ZAHARRA. Alde zaharra jatorritik XIX. Mendearen erdialdean industrializazioa hasi arte urbanizatutako hiriaren zatia da.

Industria aurreko aldearen herentzia. A) Hiri gehienak harresiz inguratuta zeuden. Xedeak defentsa zen. B) Planoa irregularra izan ohi zen. Kaleak estuak eta bihurriak ziren, antzinako eta Erdi Aroko hiri askotan (Tarragona, Aranjuez) C) Hiri-bidlea itxia zen, baina etxebizitza askok patioak, eskortak eta baratzeak zituzten. Eraikuntzan familia bakarreko etxebizitzak D) Lurzoruaren erabilerak askotarikoak ziren E) Gizarte-arloan, hirian zenbait talde bizi ziren aldi berean. Hal ere, nolabaiteko hietarkia zegoen: erdigunea lekurik aipagarriena zen 1 Erromatar hiriak plano erregularra izan ohi du, kaleak dama-joko taularen itxuran eta bi bide nagusi iparraldetik hegoaldera (León, Mérida Bartzelona) 2 Erdi Aroan  Espainiako hir gehienen alde zaharrak sortu ziren * Hiri musulmanak nekleo nagusia harresituta zuen lanoa oso irregularra zen (Kordoba, Sevilla, Toledo, Almeería) * Hiri kristaua ere harresiz inguratuta egoten zen. Erdigunea gaztelua edo eliza izaten zen, planoak askotarikoak ziren: irregularrak, erradiozentrikoak, linealak (Donejakue Bedean zehar) 3 Errenazimentuan plano erregularreko auzo berriak sortu ziren ate zaharrez harago 4 Barrokoan eta Ilustrazioan hiria edertu egin zen. Kale zabalak eta zuzenak

Industria aldiko aldeketak. aldaketa ugari izan zituen industrializazio-prozesuaren eraginez, hau da, XIX. Mendearen erdialdea eta 1960ko hamarkada bitartean A) Planoak barruko eraldeketak eta berritze-politikak izan zituen 1XIX.Mendeko eta XX. Mendearen lehen hereneko barne-eraldaketak kaleak zuzendu eta lerrokatzea, plaza berriakireki eta bide handiak egin ziren 2 1960ko hamarkadako berritze-politikek hiri-lurzorutik errentagarritasun handiagoa lortu nahi zuten B) Industria aldian bilbea trinkotu egin zen  espazioa gehiago aprobetxatzeko, Eraikuntzari dagokionez, elizaren eraikin desamortizatu batzuk beste eginkizun batzuetarako berrerabili ziren C) Alde zaharreko lurzoruaren erabilerak apurka, apurka tertziarizatu egin ziren Gizarte-arloan, aldaketa horien eraginez, alde zaharrean gizarte-segregazioa handiagotu zen.