Espainiako kanpo-politika eta barne-egoera frankismoan

Kanpo-politika

Bigarren Mundu Gerra hasita, Espainiak Hitlerrekin eta Mussolinirekin Hendaian eta Bordigheran elkarrizketak izan ondoren, 1940-1941 urteetan, gerran parte ez hartzeko erabakia hartu zuen. Hala ere, 1941ean Divisio Urdina bidali zuen, Alemaniari Errusiaren kontra laguntzeko.

Gerra amaitzean, Francoren diktadura nazioartean bakartuta geratu zen: Espainia ez zuten NBEn onartu, eta erakunde horrek Espainiatik atzerriko enbaxadoreak kentzeko gomendatu zuen. 1947 aurrera, Gerra Hotza eraginez, Mendebaldeko blokea Francoren erreginera hurbildu zen. NBEk Espainiaren bakartzeari utzi zion 1959an, eta Estatu Batuen aldeko bi aldeko akordioa eta Vatikanoarekin Konkordatua sinatu ziren. 1955ean, Espainia NBEn eta Nazioarteko Diru Funtsean onartu zuten.

Aldi horretan, independentzia eman zitzaion Marokori 1956an, eta 1959-1975 urteetako beste hainbat gertakari jazo ziren.

Kanpo-politika eta deskolonizazioa

• Espainiak Europako Erkidegoan sartzeko eskaera egin zuen 1962an. Eskaera horri uko egin zioten. 1970ean lehentasunezko merkataritza-akordioa sinatu zen, eta Espainiari arantzel-hobari batzuk eman zitzaizkion.
• Espainiak Gibraltarren gaineko subiranotasuna eskatu zuen NBEn. NBEk auzia Espainiaren alde ebatzi zuen, baina britainiarrek uko egin zioten lurraldea uzteari. Espainiak Gibraltarreko muga itxi zuen 1968an.
• Deskolonizazio prozesuaren jarraipena: Ekuatore Gineak independentzia lortu zuen 1968an, eta Espainiak Mendebaldeko Saharan autodeterminaziorako erreferenduma egiteko konpromisoa hartu zuen. 1975ean, Francoren gaixotasuna aprobetxatuz, Hasan II.a Marokoko erregeak Saharan Martxa Berdea egin zuen armarik gabeko marokoarrekin, lurraldea beretzeko. Gerra saihesteko, Madrilgo Akordioen bidez, 1975ean Sahara Mauritaniaren eta Marokoren artean banatu zuten, Fronte Polisarioak defendatutako autodeterminazio-eskubidea kontuan hartu gabe. Mauritaniak bere eskubideei uko egin zien, baina Marokok lurraldean presioa egiten jarraitu zuen.

Sistematika politikoa

Oinarri ideologikoei eutsi zitzaien, nahiz eta bi lege berri onetsi ziren arlo horretan:

• Prentsa Legea (1966): Aurretiazko zentsura ezabatzen zuen, baina argitalpen-kontrolak eta bahiketak mantendu egin ziren.
• Estatuaren Lege Organikoa (1967): Estatuaren buruzagiaren eta Gobernuko presidentearen karguak bereizi zituen, eta Espainia erreinua zela berretsi zuen.

Inmobilismo politikoak iraun egin zuen: Luis Carrero Blanco Gobernuko presidenteorde eta presidente zela (1969-1973), eta hori ETAk erail ondoren, Carlos Arias Navarrorekin. Aldi horretako gobernuetan falangistek pisua galdu eta teknokratek irabazi zuten. Helburu nagusia garapen ekonomikoa lortzea zen, gizarte-ezegonkortasunerako berme moduan.

Oposizioa

Gizartearen eta politikaren arloko gatazkak ugaritu ziren; diktaduraren aurreko oposizioa gora egin zuen:

• Sindikatuak eta alderdiak: Langile Komisiokoak (LK) eta UGT sindikatuak; PSOE (1979) eta PCE, eurokomunismoarekin lerrokatua; Kataluniako eta Euskal Herriko abertzaleak; ETA eta GRAPO talde terroristak; eta Unibertsitateko Ikasleak.
• Oposizioaren jardunak: Municheko Elkar Hartze Ikurra, Espainian demokrazia eskatzeko, eta ETAren atentatu terroristak.

Frankismoaren erantzuna zapalkuntza izan zen. 1947tik aurrera, Francoren osasunak okerrera egin zuenez, oposizioa bi erakundetan taldekatu zen:

1. Espainiako Junta Demokratikoa (Alderdi Komunistak bultzatuta).
2. Konbergentzia Demokratikoaren Plataforma (PSOEk bultzatuta).

Askatasunen eskaera gero eta handiagoa zen, eta giro horretan hil zen Franco 1975ean.