Espainiako Trantsizio Demokratikoa: Ekonomia, Gizartea eta Politika (1939-1999)
Clasificado en Historia
Escrito el en
vasco con un tamaño de 2,91 KB
Ekonomia (1939-1975)
Helburua: Merkataritza eta industria sustatzea, nekazaritza barne.
Nekazaritza: Prezio baxuak, makineria gutxi, lehorteak → Ekoizpen urria → Errazionamendua. Gosea + errenkadak → Estraperloa. Teknokratak, egonkortzea + garapena.
Egonkortzea: Estatuaren esku-hartzea murriztu, merkataritza librea sustatu. Ardatzak: ekonomia egonkortzea, barne eta kanpo merkataritzaren liberalizazioa.
Lopez Rodó: Egiturazko ekintzak + garapen poloak. Eskualdeen garapen desorekatua. Nekazaritza birmoldatzea, laborantza intentsiboa, labore ureztatuak.
1960-1975: Zerbitzuen booma, atzerriko laguntzak, langabezia jaitsiera, ordainketa-balantzaren hobekuntza. BPGren %40ko igoera, errentaren eta bizi-mailaren hobekuntza.
Aldaketa Soziala (1939-1975)
1939-1952: Gosea eta miseria. Dieta pobrea, ongintza erakundeak, gaixotasunak, bizi-itxaropen baxua, haurren heriotza-tasa altua, gasogenoak.
1960-1975: Kontsumoaren gorakada, oporrak, emakumeen presentzia handiagoa lan-merkatuan, hezkuntzaren hobekuntza, masa-kultura.
Trantsizio Politikoa (1975-1979)
Franco hil, Joan Karlos errege, Arias Navarro presidente. Hiru jarrera politiko nagusi. Platajunta, manifestazioak Gasteizen. 1976ko uztaila: Adolfo Suarez presidente. 1977ko ekaina: Trantsizio politikoaren hasiera, erreforma politikoa legetik legera. Torcuato Fernández Miranda, Erreforma Politikoaren Legea. Frankisten eta Mugimendu Nazionalaren Kontseiluaren baldintza onak. Erreferenduma, Auzitegia deuseztatu.
1977ko urtarrila: Kinka larria, hausturari uko ezkerrak. Alderdi politikoak legeztatu. 1977ko urria: Amnistia. Oposizioak erreforma onartu, amore eman. 1977ko ekaina: Hauteskundeak.
Konstituzioa eta Ondorengoak (1977-1981)
1977: Gorte Konstituziogileak. Batzordea konstituzioa idazteko. 1978ko abenduaren 6a: Erreferenduma.
- Zuzenbide estatu sozial eta demokratikoa.
- Monarkia parlamentarioa.
- Autonomia erkidegoak.
- Erlijio askatasuna.
- Eskubide eta askatasun zabalak.
- Eskubide sozialak.
UCDren bigarren gobernua: 1979ko martxoan irabazi, erreforma jarraitu. 1980: Langileen Estatutoa. 1979: Udal hauteskundeak. Gizarte ezinegona eta UCDren krisia, oposizioaren gorakada. 1980an zentsura mozioa. 1981ean dimititu, krisi handia, estatu kolpea.
Harreman Internazionala (1986-1999)
PSOE: EEEan sartu 1986ko urtearen 1ean, Madrilen Atxikimendua 1985ean. Industria birmoldatu, enpresak itxi, langabezia, indarra Espainiari, kohesio funtsek eragin ona.
NATO: Sotelok prozesua hasi, PSOEk bukatu 1986ko martxoan.
Latinoamerika, gatazkak: Golfoko Gerra (1991-1993), Jugoslavia (1999) NATOren esku-hartzearekin.