Essentiële begrippen voor taalbeheersing en communicatie

Taalkundige basisbegrippen

Onomastiek en Antroponymie

• Onomastiek: Een tak van de taalkunde die zich bezighoudt met het onderzoek van eigennamen, meer specifiek met de betekenis, de herkomst en de verspreiding ervan. Voorbeeld: onderzoek naar familienamen en namen.
• Antroponymie: Bestudeert zowel de voornamen als de familienamen. Voorbeeld: onderzoek naar de voornaam Emma.

APA-bronvermelding

• Boek: Janssen, P. (2022). Taal en communicatie. Pelckmans.
• Website: Peeters, L. (2023, 5 mei). Taalontwikkeling bij jongeren. Taalnet.

Argumentatieleer

Structuur van een standpunt

• Standpunt: Schooluniformen moeten verplicht worden.
• Argument: Ze zorgen voor meer gelijkheid.
• Tegenargument: Ze beperken de vrijheid.
• Weerlegging: Toch zorgen ze voor minder groepsdruk.
• Verzwegen argument: Lisa haalt goede punten, dus ze zal slagen. (Verzwegen argument: Wie goede punten haalt, slaagt meestal.)

Drogredenen

• Persoonlijke aanval: 'Jij bent jong, dus jouw mening telt niet.'
• Overhaaste veralgemening: 'Twee leerlingen waren luidruchtig, dus alle leerlingen zijn luidruchtig.'
• Autoriteitsdrogreden: 'Een acteur zegt dat het gezond is, dus het klopt.'

Literatuur en Tekstanalyse

Recensie

• Inleiding: Voorstelling van boek of film.
• Kern: Plus- en minpunten.
• Slot: Eindbeoordeling.

Middeleeuwse literatuur

• Karelroman: Een ridder vecht voor Karel de Grote.
• Van den vos Reynaerde: Reynaert is een vos die andere dieren bedriegt.
• Antropomorfisme: Een vos die praat en plannen maakt.
• Versvorm: Makkelijker om verhalen te onthouden en voor te dragen.

Grammatica en Zinsbouw

Voltooid deelwoord

• Werken → gewerkt
• Bijvoeglijk gebruikt: De gekookte aardappelen.

Zinsontleding

Voorbeeldzin: De leerlingen maken vandaag een toets.

• O (Onderwerp): De leerlingen
• PV (Persoonsvorm): maken
• LV (Lijdend voorwerp): een toets
• BWB (Bijwoordelijke bepaling): vandaag

Communicatievaardigheden

Actief luisteren

• Oogcontact
• Knikken
• Samenvatten (Voorbeeld: 'Als ik je goed begrijp, bedoel je dat ...?')

Tussentaal versus Standaardtaal

• Tussentaal: 'Gij hebt da gezegd.'
• Standaardtaal: 'Jij hebt dat gezegd.'
• Nadelen van tussentaal: Niet iedereen begrijpt het en het is minder geschikt in formele situaties.