Estimuluak eta Jokabidea: Portaera Ereduak eta Teknikak

Estimuluak eta jokabidea

Jokabidea bizitzaren arlo ezberdinetan pertsonak duen portaera-eredu iraunkorra da.

Estimulu motak

• Kanpo-estimuluak: Inguruneak eragindako aldaketak (adibidez: irainak, publizitatea, txiste batekin barre egitea).
• Barne-estimuluak: Organismoaren barneko aldaketak (adibidez: gosea, logalea, antsietatea).
• Fisiologikoak: Gorputz-funtzioetan eragina (bihotz-taupadak, izerdia).
• Psikologikoak: Pertsonaren osagai psikikoan eragina (pentsamenduak, publizitatearen eragina).

Jokabidearen osagaiak

• Jokabidezkoa: Erantzun behagarria eta neurgarria (hitzezkoa, ez-hitzezkoa, paralinguistikoa).
• Fisiologikoa: Gorputzaren erreakzioak (tentsioa, izerditzea, bihotz-taupadak).
• Kognitiboa: Pentsamenduak eta egoeraren interpretazioa.

Jokabide motak

• Ondorioen arabera:
  • Egokiak: Pertsonarentzat eta besteentzat onuragarriak.
  • Desegokiak: Pertsonarentzat edo besteentzat desatseginak.
• Erantzunaren elaborazioaren arabera:
  • Estereotipatuak: Automatikoki eta errepikakor sortzen diren erantzunak (erreflexuak).
  • Ikasitakoak: Ikaskuntzaz lortutako jokabide intentzionalak.
  • Konplexuak: Arrazoitze-gaitasunetik sortzen diren erabakiak.
• Agerpenaren arabera:
  • Agresiboak: Besteren eskubideak zapaltzen dituzte.
  • Pasiboak: Besteren interesei lehentasuna ematen diete.
  • Asertiboak: Norberaren eta besteren eskubideak errespetatzen dituzte.

Jokabidea aldatzeko teknikak

• Errefortzu positiboa:
  • Sozialak (adibidez: "Oso ondo!").
  • Materialak (sari fisikoa).
  • Ekintzetan oinarrituta (zinera joatea).
  • Trukagarriak (fitxak).
• Errefortzu negatiboa: Pertsonak jokabide bat egiten duenean, berarentzat desatsegina den zerbait kentzea da.
• Modelatua: Jokabide, pentsamendu edo jarrera egokiak dituen eredu baten behaketan oinarritutako teknika da.
• Moldeatua: Lortu nahi den jokabidearen hurbilekoenak diren portaerak indartzean datza, pixkanakako gerturatzeen bidez.
• Zigor negatiboa: Egokia ez den jokabidearen ondoren, errefortzu positibo bat edo atsegina den zerbait kentzean datza.
• Zigor positiboa: Desiragarria ez den jokabide baten ostean, aurkako ondorio bat ezartzean datza.
• Iraungitzea: Jokabide desatsegina gertatzen denean, kasurik ez egitean datza.
• Fitxen ekonomia: Ezarri nahi diren jokabideak indartzeko, sariengatik trukatu daitezkeen fitxak erabiltzen dituen sistema da.